Aortadissectie

Een dissectie is een scheur in de binnenste laag van de slagader. Door de bloedstroom zal er bloed vloeien tussen de binnenste en de buitenste laag van de slagaderwand. In principe kan een dissectie voorkomen in alle slagaders, maar de aorta (grote lichaamsslagader) en de halsslagaders worden het vaakst getroffen.

Ook in de spijsverteringsslagaders kan een dissectie optreden. Dit is eerder zeldzaam.

Afspraken

Vaatheelkunde

Anatomie

Een dissectie van de slagader kan in principe voorkomen in elke slagader van het lichaam. Toch zal er meestal een dissectie ontstaan in de aorta of de halsslagader.

Een aortadissectie wordt opgedeeld in twee types: type A en type B.

Soorten

Een dissectie in de aorta wordt opgedeeld in twee types.

Type A

Type A is een dissectie waarbij de stijgende aorta vanuit het hart (aorta ascendens) betrokken is. In dit type start de scheur in de aortawand vlak na het hart en kan mogelijk verder lopen in de aortaboog of in de dalende aorta (aorta descendens).

Type B

Type B is een dissectie waarbij de stijgende aorta niet betrokken is. De scheur in de aortawand begint in dit type in de neerdalende of thoracale aorta (aorta descendens) en kan doorlopen tot in de buikaorta (abdominale aorta).

Oorzaak en risicofactoren

De oorzaak van een dissectie is een verzwakking en verminderde elasticiteit in de wand van de slagader. Er zijn verschillende oorzaken mogelijk:

  • Slagaderverkalking of atherosclerose: vooral hoge bloeddruk verhoogt het risico op een dissectie.
  • Erfelijke bindweefselziekten: verminderde hoeveel elastisch weefsel en bindweefsel in de vaatwand zorgt voor een grotere kans op een dissectie. Voorbeelden van bindweefselziekten zijn het syndroom van Marfan en het syndroom van Ehlers-Danlos.
  • Ontstekingsziektes (zoals psoriasis of reuma) of infecties (zoals salmonella of hiv)
  • Ontsteking van de bloedvatwand (vasculitis)
  • Aangeboren hartafwijkingen (zoals een tweekleppige aortaklep of coarctatio aortae)
  • Mechanisch trauma zoals een auto-ongeluk

Risicofactoren die je zelf kan beïnvloeden

Risicofactoren die je zelf kan beïnvloeden zijn dezelfde die een invloed hebben op slagaderverkalking en hebben dus te maken met een ongezonde levensstijl.

Hoge bloeddruk is hier de belangrijkste risicofactor. Het zorgt voor een hogere druk op de bloedvatwand en vergroot de kans op een dissectie. Ook als de dissectie is vastgesteld, is het heel belangrijk om de bloeddruk onder controle te houden.

Risicofactoren die je niet zelf kan beïnvloeden

Risicofactoren die je niet zelf kan beïnvloeden zijn leeftijd, geslacht, erfelijkheid en andere aandoeningen zoals hierboven vermeld.

Het is opvallend dat vooral mannen te maken krijgen met deze aandoening.

De leeftijd is afhankelijk van het type van dissectie en afhankelijk van de onderliggende oorzaak. Als slagaderverkalking de hoofdoorzaak is, dan zal de leeftijd boven 50 jaar liggen. In geval van een bindweefselziekte zoals het syndroom van Marfan, dan zal de leeftijd lager liggen.

Symptomen

Type A

Als het gaat om een dissectie van type A, dan zal de plotse pijn opkomen in de regio van de borstkas. Door dit klachtenpatroon wordt vaak (foutief) in eerste instantie gedacht aan een hartinfarct.

Type B

Een scheurende pijn in de rug, tussen de schouderbladen, is dan weer een typische klacht voor een dissectie van type B. In sommige gevallen komt pijn in de buik ook voor.

Algemeen

De klachten zijn zeer wisselend per patiënt en ook afhankelijk van in welke slagader en op welke positie de dissectie plaatsvindt. De symptomen ontstaan meestal plots.

Een plotse ‘scheurende’ pijn is een van de meest voorkomende klachten

De duur van de klachten is wisselend. Soms duurt de pijn slechts enkele minuten, maar in andere gevallen kan de pijn dagen aanhouden. Een plotse pijn in de borst of de rug, samen met een zweterig, beklemmend gevoel en een hoge bloeddruk kan mogelijk kaderen in deze aandoening. Andere symptomen kunnen kortademigheid, bewustzijnsvermindering en misselijkheid zijn.

Sommige patiënten krijgen ook andere klachten die te maken hebben met verminderde bloedtoevoer naar bepaalde delen van het lichaam. Voorbeelden hiervan zijn een beroerte (de halsslagader), nierinsufficiëntie (nierslagader) of zuurstoftekort in de darm (spijsverteringsslagaders) of in de onderste ledematen (bekkenslagader).

 

Diagnose

Een diagnose van een dissectie is vaak niet eenvoudig, omdat het om een zeldzame aandoening gaat. De klachten verschillen soms sterk per patiënt. Als er een erfelijke bindweefselziekte in de familie is of een familielid heeft al eens een dissectie gekregen, dan moet dit vermeld worden aan de arts.

Bij (een vermoeden van) deze aandoening voeren we volgende onderzoeken uit:

De CT angiografie wordt in praktijk meestal gebruikt voor de bevestiging van de diagnose en de opvolging ervan. Ook een MR angiografie kan gebruikt worden voor diagnose. Als de dissectie start in de stijgende aorta, wordt ook ook TTE uitgevoerd, om de letsels beter in beeld te brengen.

Laatste aanpassing: 5 juni 2023