Nieuwe genetische afwijking en therapeutisch doelwit bij zeldzame lymfeklierkanker ontdekt

13 augustus 2021

Onderzoekers van UZ Leuven en KU Leuven hebben een nieuwe genetische afwijking ontdekt die aan de basis ligt van een zeldzaam type lymfeklierkanker. De ontdekking opent nieuwe perspectieven voor een betere behandeling. Bij proefdieren met dezelfde genetische afwijking kon een bestaand geneesmiddel de ziekte alvast tegengaan.

Leuvense onderzoekers ontdekten een nieuwe genetische fout die een zeldzame vorm van lymfeklierkanker kan veroorzaken. De ontdekking kan een doorbraak betekenen naar nieuwe, doeltreffendere behandelingen.

Bij lymfeklierkanker gaat er iets mis met de lymfocyten, een type witte bloedcellen die deel uitmaken van het immuunsysteem. In zeldzame gevallen ontstaan er tumoren, meer bepaald lymfomen van het T-celtype, wat leidt tot een agressieve vorm van lymfeklierkanker die vandaag moeilijk te behandelen is. Minder dan één op de drie patiënten is vijf jaar na de diagnose nog in leven.

Genetische afwijking

Leuvense onderzoekers wilden beter begrijpen wat er fout loopt in de zieke bloedcellen. Ze namen daarvoor het RNA van 55 patiënten onder de loep. RNA is afgeleid van DNA, ons genetisch materiaal, en vormt de tussenschakel in het bouwen van eiwitten. Onderzoek op RNA laat toe om zogenaamde genfusies op te sporen. Dat zijn afwijkingen waarbij twee verschillende genen per ongeluk samengevoegd zijn.

Prof. dr. Daan Dierickx, hematoloog en hoofdonderzoeker van de studie: “We wisten al langer dat genetische afwijkingen een rol spelen bij het ontstaan van bloedkankers, maar we dachten dat er een grote variatie in genfusies voorkwam bij T-cel lymfomen. Verbazend genoeg vonden we bij 8 van de 55 patiënten in onze studie precies dezelfde genfusie terug in het RNA. Dat is een van de meest frequente genfusies ooit ontdekt bij T-cel lymfomen, wat erop wijst dat het een uitzonderlijk sterke ziektedrijver is.”

We ontdekten een van de meest frequente genfusies ooit bij T-cel lymfomen, wat erop wijst dat het een uitzonderlijk sterke ziektedrijver is.
Prof. dr. Daan Dierickx, hematoloog in UZ Leuven

Therapeutisch doelwit

In verdere experimenten ontdekten de onderzoekers dat de afwijking een signaal aanstuurt dat de cellen abnormaal sterk doet groeien en delen.

Dr. Koen Debackere, hematoloog en doctoraatsstudent: “Dat leek ons een interessant therapeutisch doelwit: misschien kunnen we het signaal afzwakken met een geneesmiddel en zo de lymfoomcellen laten afsterven. Toevallig was er al een middel beschikbaar dat precies op dat doelwit inwerkt. In onze eerste testen bij cellen van labomuizen met dezelfde genetische afwijking, hield het middel de groei van de zieke T-cellen succesvol tegen.”

Van muis naar mens

In een volgende stap willen de onderzoekers testen of het middel ook goed werkt bij patiënten. Prof. dr. Dierickx: “Het is een groot voordeel dat dit geneesmiddel al gebruikt wordt voor andere bloedziektes en de eerste klinische studies bij mensen dus al gebeurd zijn. Dat maakt de stap naar de klinische praktijk veel kleiner.”

De studie gebeurde in samenwerking met het laboratorium voor Moleculaire Biologie van Leukemie (prof. Jan Cools, VIB-KU Leuven), de dienst pathologie (prof. dr. Thomas Tousseyn) en enkele buitenlandse centra. De onderzoekers bedanken het Fonds Tom Debackere voor Lymfoomonderzoek, Stichting Tegen Kanker en Kom Op Tegen Kanker voor de financiële steun.

De hoofdonderzoekers van de studie, van links naar rechts: postdoc Marlies Vanden Bempt, dr. Koen Debackere, prof. dr. Daan Dierickx en prof. Jan Cools.

Gerelateerd

Meer nieuws over "Hematologie"

Kortere antibioticabehandeling even veilig voor patiënten met verminderd immuunsysteem

10 juni 2021
Bij patiënten met een verminderde immuniteit door intensieve chemotherapie kan de antibioticabehandeling op een veilige manier ingekort worden. Dat toonden onderzoekers van UZ Leuven en het Erasmisch Medisch Centrum in Rotterdam aan in een studie over de aanpak van neutropene koorts.
Lees meer
Meer nieuws over "Hematologie"

Maribavir: beloftevol nieuw middel ter behandeling van CMV-reactivatie

19 september 2019
Het geneesmiddel maribavir biedt een effectieve en veilige nieuwe behandeling bij een reactivatie van het cytomegalovirus (CMV), een veelvoorkomende complicatie na stamcel- en orgaantransplantaties. Dat blijkt uit een klinische fase 2-studie onder leiding van prof. dr. Johan Maertens, hematoloog in UZ Leuven.
Lees meer
Meer nieuws over "Hematologie"

Eerste Belgische patiënt met zeldzame beenmergkanker behandeld met nieuwe vorm van immuuntherapie

7 augustus 2018
UZ Leuven behandelde vorige week voor het eerst een kankerpatiënt met een gloednieuwe vorm van immuuntherapie. De behandeling gebruikt afweercellen van de patiënt zelf, die genetisch gemodificeerd worden om de kankercel te herkennen en aan te vallen.
Lees meer
Laatste aanpassing: 16 augustus 2021