Pacemaker

Hoe werkt een pacemaker?

Een pacemaker is een doosje dat een elektrisch signaal aan het hart geeft.

Glad metalen doosje
Ongeveer 3 tot 5 cm lang, 4 cm breed en 0,5 cm hoog
Bevat een batterij voor energie.
Batterij gaat gemiddeld 7 jaar mee. De pacemaker moet worden vervangen als de batterij leeg is.

De meeste pacemakers vervullen drie functies:

Stimulatiefunctie

De pacemaker geeft elektrische impulsen die de pompfunctie van het hart op gang houden.

Detectiefunctie

De pacemaker ‘voelt’ wanneer hij nodig is en wanneer niet.

Sommige mensen hebben maar af en toe hun pacemaker nodig. De pacemaker voelt dan zelf wanneer hij aan het werk moet.

Rate response functie

Een ingebouwd voelsysteem (sensor) registreert de hoeveelheid inspanning die het lichaam verricht en past het hartritme daarop aan.

Bij verhoogde inspanning geeft de pacemaker vanzelf sneller elektrische impulsen af.
In rust geeft de pacemaker minder impulsen af.

Voorbereiding

Medicatie

De volgende medicatie mag je tijdelijk niet meer nemen voor de ingreep;

Vitamine-K antagonist (VKA), zoals Marcoumar®, Sintrom® of Marevan®: stop met innemen 1 week voor de ingreep (in overleg met cardioloog tijdelijk een overbrugging met subcutane inspuitingen, zoals Clexane®, Fraxodi®, Fraxiparine®, Innohep® of Fragmin®).
Niet-VKA oraal anticoagulans (NOAC), zoals Dabigatran (Pradaxa®), Apixaban (Eliquis®), Rivaroxaban (Xarelto®) of Edoxaban (Lixiana®): stop met innemen vanaf één dag voor de ingreep.
Asaflow®, Cardio-aspirine®, Plavix®, Efient® of Brillique® mogen verder ingenomen worden.

Heb je vragen over je medicatie? Neem dan contact op met jouw cardioloog.

Opname

Duur: 2 dagen

Je komt op de dag van de pacemaker implantatie naar het ziekenhuis.
Er volgen vooraf enkele standaardonderzoeken: bloedafname, elektrocardiogram, en eventueel een radiografie van hart en longen.

Heldere dranken zoals water, thee of fruitsap zonder pulp zijn toegelaten tot 1 uur op voorhand.
Een lichte maaltijd, melk en fruitsap met pulp mag tot 6 uur op voorhand.

Verloop

Duur: gemiddeld 1 tot 2 uur. De totale duur is afhankelijk van het aantal draden dat geplaatst wordt.

Je neemt plaats op de onderzoekstafel bij de afdeling hartkatheterisatie.
De ingreep vindt plaats onder plaatselijke verdoving.
Insnede van vijftal centimeter op de plaats waar de pacemaker zal worden geplaatst.
- Linker zijde van de borstkas
- Vijftal centimeter onder het sleutelbeen
Via de sleutelbeenader worden 1 of 2 draden naar het hart gebracht.
Daar wordt een plaats gezocht die geschikt is voor stimulatie.
Hierna worden de draden verbonden met de pacemaker.
De pacemaker wordt onderhuids in een ruimte (pocket) geplaatst.
Hechten van de insnede.

Nazorg

Normaal blijf je nog 1 nacht na de implantatie in het ziekenhuis.
De dag na de ingreep wordt de pacemaker nagekeken en krijg je uitleg over de werking.
Arm aan de zijde van implantatie:
- 2 dagen enkel binnen de pijngrens bewegen en niet boven het schouderniveau brengen.
- 1 maand lang geen zware lasten heffen of je arm boven de schouders brengen.

2 tot 3 maanden later kom je op controle bij de pacemakerraadpleging. Word je opgevolgd door een andere cardioloog, dan moet je zelf deze raadpleging vastleggen.

Rijgeschiktheid

Als je een pacemaker krijgt, mag je een tijdlang niet met de auto rijden en moet je je rijbewijs inleveren. Belangrijk is dat je zelf de wet goed kent en weet welke stappen je moet ondernemen.

Wat moet je doen?

Lever je rijbewijs in bij de dienst burgerzaken (rijbewijs) van jouw stad of gemeente binnen de 4 dagen na de verandering in je medische toestand. Je kunt je rijbewijs pas terugkrijgen als je een attest voorlegt waarop staat dat je rijgeschikt bent, al dan niet met voorwaarden of beperkingen.

De cardioloog schat je rijgeschiktheid en de geldigheidsduur van het attest in.

Jouw arts kan een nieuw rijgeschiktheidsattest afleveren of de geldigheidsduur ervan verlengen onder volgende voorwaarden:

Je staat onder regelmatig geneeskundig toezicht.
Je hebt voldoende inzicht in de aandoening.
Je bent strikt therapietrouw en je volgt nauwgezet het voorgeschreven behandelingsplan.

Het rijgeschiktheidsattest heeft een maximale geldigheidsduur van 3 jaar.

De wettelijk vastgelegde medische normen

Controleer geregeld zelf in onderstaande tabel of je beantwoordt aan de wettelijk vastgelegde medische normen.

	Rijbewijs groep 1	Rijbewijs groep 2
1e implantatie PM	1 maand niet rijgeschikt	1 maand niet rijgeschikt
Vervanging PM-elektrode	1 maand niet rijgeschikt	1 maand niet rijgeschikt
Vervanging PM-batterij	Onmiddellijk rijgeschikt	2 weken niet rijgeschikt

Lees meer over de wetgeving rond rijgeschiktheid bij een pacemaker voor rijbewijzen van groep 1 en groep 2.