Overlevingscijfers bij rectumkanker stijgen, maar centralisatie blijft nodig

5 mei 2021

De overlevingscijfers van patiënten met rectumkanker zijn in Vlaanderen bij de hoogste van Europa. Toch kan het nog altijd beter. Leuvense artsen waarschuwen dat er nog steeds grote verschillen zijn in de resultaten tussen ziekenhuizen en dringen aan op meer centralisatie via een volumenorm. Dat is een opgelegd minimum aantal patiënten dat een ziekenhuis jaarlijks moet behandelen om de meest kwalitatieve zorg te kunnen bieden.

Operatie bij rectumkanker

Meer dan 50 Vlaamse ziekenhuizen rapporteerden de sterfte- en overlevingscijfers van alle patiënten met rectumkanker die ze tussen 2015 en 2017 behandelden. In vergelijking met het vorige rapport van vier jaar geleden, blijkt dat de resultaten na rectumkankerbehandeling blijven verbeteren. Wel zijn er nog steeds grote verschillen tussen Vlaamse ziekenhuizen. Zo behandelt UZ Leuven jaarlijks het grootste aantal patiënten én kan het de beste overlevingscijfers voorleggen.

Overlevingskansen blijven stijgen

Voor patiënten die chirurgisch behandeld werden in UZ Leuven daalde de mortaliteit binnen 30 dagen na de operatie van 0,7% naar 0,4%. De 90-dagenmortaliteit nam nog sterker af, van 1% naar 0,4%. UZ Leuven doet het daarmee significant beter dan het Vlaamse gemiddelde.

Prof. dr. André D’Hoore, diensthoofd abdominale heelkunde in UZ Leuven: “De afgelopen jaren is het sterfterisico van alle patiënten die in UZ Leuven een ingreep kregen spectaculair gedaald. En dat ondanks dat onze patiënten steeds ouder zijn en vaker ook andere ziektes zoals diabetes en cardiovasculaire aandoeningen hebben.”

Ook de overlevingscijfers vijf jaar na de diagnose van rectumkanker zijn zo’n 10% beter in UZ Leuven dan het gemiddelde van alle Vlaamse ziekenhuizen. Voor de patiënten die een ingreep ondergingen in UZ Leuven, bedraagt de kans op overleven na drie jaar 93,6% en na vijf jaar 80%.

Volumenorm nodig

Omdat de behandeling van rectumkanker zo complex en multidisciplinair is, moeten ziekenhuizen voldoende patiënten opvolgen om zorgkwaliteit te kunnen opbouwen, meten en zo nodig bijsturen.

Prof. dr. D’Hoore: “Het is opmerkelijk dat meer dan de helft van alle Vlaamse ziekenhuizen jaarlijks zo weinig patiënten met rectumkanker behandelt dat er geen betrouwbare overlevingscijfers zijn. Dat maakt kwaliteitscontrole moeilijk. Experten raden al langer een volumenorm aan, waarbij elk ziekenhuis jaarlijks een minimum aantal patiënten moet opvolgen, zoals in verschillende andere landen al bestaat. Zo’n volumenorm kan bijvoorbeeld worden opgelegd door de overheid of afgesproken binnen ziekenhuisnetwerken.”

De afgelopen jaren is het sterfterisico van patiënten die in UZ Leuven een ingreep kregen voor rectumkanker spectaculair gedaald.
Prof. dr. André D'Hoore, diensthoofd abdominale heelkunde in UZ Leuven

Innovatieve en multidisciplinaire aanpak

Rectumkanker vraagt een complexe en multidisciplinaire behandeling. Eerst bepaalt het multidisciplinaire team via allerlei onderzoeken of de patiënt best meteen een ingreep krijgt of dat een voorbehandeling met chemotherapie en/of bestraling aangewezen is.

Prof. dr. D’Hoore: “De dienst abdominale heelkunde speelde een pioniersrol in het ontwikkelen van minimaal invasieve transanale chirurgie, waardoor de meeste rectumtumoren op een minder ingrijpende manier verwijderd kunnen worden.”

De ingreep is misschien het belangrijkste, maar toch maar één onderdeel van het behandeltraject bij rectumkanker. Prof. dr. Albert Wolthuis, abdominaal en colorectaal chirurg: “We zien dat postoperatieve mortaliteit vooral te wijten is aan een ‘failure to rescue’ bij complicaties.”

Prof. dr. Eric Van Cutsem, hoofd digestieve oncologie in UZ Leuven: “Een sterk multidisciplinair team is bij de opvolging na de ingreep cruciaal en zeker ook bij het uittekenen van de behandelingsstrategie. Onze excellente resultaten zijn een weergave van de expertise en inspanningen van het hele team, bestaande uit artsen, verpleegkundigen, stomaverpleegkundigen, verpleegkundig specialisten, kinesisten ...”

Het Vlaams Instituut voor Kwaliteit van Zorg (VIKZ) verzamelde alle gegevens van de deelnemende ziekenhuizen en stelde ze beschikbaar op www.zorgkwaliteit.be, waar ze ook worden toegelicht en kunnen worden vergeleken.

Gerelateerd

Meer nieuws over "Abdominale heelkunde"

Minimaal invasieve kijkoperatie is de toekomst van complexe pancreaschirurgie

28 juni 2019
Vanaf 1 juli 2019 wordt UZ Leuven een erkend expertisecentrum voor complexe pancreaschirurgie. In 2018 voerde UZ Leuven 153 pancreasoperaties van het meest complexe type uit, waarmee het dat jaar het enige centrum was dat meer dan 100 complexe pancreasoperaties deed.
Lees meer
Meer nieuws over "Algemene medische oncologie"

Algemene gezondheidsproblemen bij oudere kankerpatiënten te weinig aangepakt

18 oktober 2018
Bij 70 procent van de zeventigplussers met kanker is er een risico op leeftijdsgebonden problemen die invloed kunnen hebben op de kankerbehandeling en prognose. In die risicogroep heeft vier op de vijf ouderen behoefte aan gespecialiseerde hulp, maar die hulp komt meestal niet tot bij de patiënt.
Lees meer
Laatste aanpassing: 5 mei 2021