Peroxisomale aandoeningen

Peroxisomale biogenesestoornissen

Peroxisomale aandoeningen zijn zeldzame erfelijke stofwisselingsziekten waarbij peroxisomen in de cellen niet goed werken. Hierdoor stapelen schadelijke stoffen zich op of ontbreken essentiële stoffen. De aandoeningen kunnen de hersenen, lever, nieren, zintuigen en spieren aantasten en beginnen vaak al op kinderleeftijd.

Afspraken

Centrum metabole ziekten

Welke ziektebeelden vallen onder peroxisomale aandoeningen?

  • Zellweger spectrum stoornissen
    • Zellweger syndroom
    • Neonatale adrenoleukodystrofie
    • Infantiele Refsum ziekte
  • X gebonden adrenoleukodystrofie (X ALD)
  • D bifunctional protein deficiency
  • Acyl CoA oxidase 1 deficiëntie
  • Refsum ziekte
  • Rhizomelische chondrodysplasia punctata
  • Alpha methylacyl CoA racemase (AMACR) deficiëntie
  • Atactische peroxisomale biogenesestoornissen (PEX gerelateerde aandoeningen)
  • Primaire hyperoxalurie

Erfelijkheid

Deze aandoeningen zijn erfelijk en worden overgedragen van ouders naar kind. Er zijn geen leefstijl- of omgevingsfactoren die deze aandoeningen veroorzaken.

Typische symptomen

De symptomen verschillen sterk per aandoening en leeftijd, maar kunnen zijn:

  • ontwikkelingsachterstand of leerproblemen
  • spierzwakte of lage spierspanning
  • problemen met horen of zien
  • epilepsie
  • leverproblemen
  • evenwichtsstoornissen
  • gedragsveranderingen
  • bijnierschorsinsufficiëntie (bij sommige vormen)
  • nierstenen

Zorgtraject

Na doorverwijzing krijgt de patiënt een eerste afspraak binnen het gespecialiseerd metabool zorgprogramma. De opvolging gebeurt door het multidisciplinaire metabole team, dat bestaat uit metabole kinderartsen, metabole artsen voor volwassenen en ervaren (para)medische zorgverleners. Het zorgplan wordt afgestemd op de persoonlijke noden van de patiënt en regelmatig samen met het team geëvalueerd.

Onderzoeken en diagnose

De diagnose gebeurt meestal via een combinatie van:

  • Bloedonderzoek (o.a. zeer langketen vetzuren)
  • Urineonderzoek
  • Genetisch onderzoek (DNA analyse)
  • Beeldvorming

Mogelijke behandelingen

Er bestaat momenteel meestal geen genezende behandeling, maar wel:

  • Symptomatische behandeling (bv. epilepsie, spiertonus, voeding)
  • Hormonale substitutie (bv. bijnierschorshormonen bij X ALD)
  • Dieetmaatregelen bij specifieke aandoeningen
  • Ondersteunende therapieën (kinesitherapie, logopedie)
  • In specifieke gevallen: stamceltransplantatie (bv. bij vroege X ALD), levertransplantatie, niertransplantatie
  • Lumasiran
  • Pyridoxine

Van pediatrische naar volwassenzorg

Wanneer een patiënt ouder wordt, verloopt de overgang van kinder- naar volwassenzorg binnen hetzelfde multidisciplinaire metabool team. Dit team begeleidt zowel kinderen als volwassenen en blijft grotendeels hetzelfde doorheen de verschillende levensfasen. Zo blijven kennis, ervaring en vertrouwde gezichten behouden, ook tijdens en na de transitie naar de volwassenenzorg. De overgang wordt zorgvuldig voorbereid en afgewerkt, met aandacht voor de noden en het tempo van de patiënt. Op die manier blijft de zorg continu en goed afgestemd, zonder onderbreking.

Specialisten

Patiëntenvereniging

UZ Leuven werkt actief samen met BOKS voor patiënten met deze aandoeningen.

Research

Klinische studies UZ Leuven

Wetenschappelijk onderzoek

Het team draagt bij aan translationeel en klinisch onderzoek rond erfelijke metabole aandoeningen, waaronder peroxisomale ziekten.

Steun ons onderzoek

Netwerken

Europees Referentienetwerk voor zeldzame erfelijke stofwisselingsziekten (MetabERN)

UZ Leuven maakt deel uit van van het Europees Referentienetwerk voor zeldzame erfelijke stofwisselingsziekten (MetabERN). Via dit netwerk wordt informatie over aandoeningen, diagnoses en mogelijke (nieuwe) behandelingen gedeeld om zo de kennis ervan te vergroten.

Lees meer over deze ERN's

Registers

UZ Leuven neemt deel aan onderstaande internationale registers. Wanneer aangewezen en mits toestemming van de patiënt, worden moeilijke casussen besproken met andere Europese experts.

Laatste aanpassing: 25 juni 2026