De Leuvense innovatie is daarmee een dubbele wereldprimeur: artsen doen voor het eerst buikwandtransplantaties zonder immuunonderdrukkende medicatie én gebruiken het donorweefsel uit de buik voor het eerst voor complexe reconstructies in de borstkas. De resultaten zijn gepubliceerd in het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift Annals of Surgery en The Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery.
Bij grote, gapende wondes in bijvoorbeeld de buikwand, borstwand of het middenrif gebruiken chirurgen traditioneel synthetische netjes om opnieuw stevigheid te creëren. Maar bij patiënten met een infectie kunnen die synthetische materialen ernstige problemen veroorzaken, waardoor ze opnieuw verwijderd moeten worden. Biologische weefsels van dierlijke oorsprong zijn een alternatief, maar zijn duur en bieden niet altijd voldoende stevigheid.
Leuvense chirurgen begonnen daarom met het gebruik van de rectusfascia, het sterke buikwandweefsel rond de rechte buikspieren van een overleden donor. Die ‘sixpack’ van de buikwand is sterk, flexibel en biologisch. Bij klassieke orgaantransplantaties, zoals een long-, nier- of levertransplantatie, moeten patiënten levenslang medicatie nemen om afstoting te voorkomen. UZ Leuven toont met de nieuwe publicatie aan dat die medicatie voor deze vorm van weefseltransplantatie niet nodig is. Vooral bij patiënten met een infectie of een heel complexe wonde is zo’n biologische versteviging een grote meerwaarde. De artsen van UZ Leuven voerden ondertussen meer dan 80 van dit soort buikwandtransplantaties uit.
Deze ontdekking schept plots heel wat nieuwe mogelijkheden in de geneeskunde
prof. dr. Laurens Ceulemans
Na de transplantatie groeit het weefsel in bij de ontvanger en krijgt het doorbloeding vanuit het omliggende weefsel van de patiënt. Het ziekenhuis kan het donorbuikwandweefsel een maand lang bewaren, waardoor het weefsel beschikbaar is als een patiënt een complexe reconstructie nodig heeft. Ook een overeenstemmende bloedgroep is niet nodig, wat de techniek veel eenvoudiger en breder toepasbaar maakt.
Ook voor weefselherstel in de borstkas
Professor Ceulemans deed in 2020 al de eerste buikwandtransplantatie in België: twee darmtransplantatiepatiënten kregen een nieuwe buikwand met weefsel van een overleden donor. De patiënten kregen toen nog immuunonderdrukkende medicatie. Nu toonde het chirurgisch team van UZ Leuven aan dat het met een buikwand ook reconstructies kan doen van het middenrif, het hartzakje en de borstwand en dat zonder die immuunonderdrukkende medicatie. Daarmee krijgt een transplantatietechniek die oorspronkelijk voor de buikwand werd ontwikkeld een veel bredere toepassing. Het donorweefsel fungeert als een sterk biologisch herstelmateriaal dat chirurgen op maat kunnen gebruiken op andere plaatsen in het lichaam waar stevig, flexibel en infectieresistent weefsel nodig is. Ook bij uitzonderlijke beschadigingen ter hoogte van het bekken of andere moeilijk te reconstrueren gebieden is de techniek inmiddels met succes toegepast.
Prof. dr. Laurens Ceulemans, thorax- en transplantatiechirurg in UZ Leuven en coördinator van de buikwandtransplantaties in UZ Leuven: “Met buikwandweefsel kunnen we voortaan patiënten helpen voor wie de klassieke verstevigingstechnieken geen goede oplossing bieden. De buikwandtransplantatie is een relatief eenvoudige techniek die breed toepasbaar is in heel verschillende chirurgische disciplines. De ontdekking dat we dit weefsel niet alleen voor herstel van buikwanden kunnen gebruiken, maar ook voor defecten op zowat alle plaatsen in het lichaam, schept plots heel wat nieuwe mogelijkheden in de geneeskunde. Het is een innovatie die ontstaan is door een nauwe samenwerking tussen chirurgen uit verschillende vakgebieden. Onze gezamenlijke kennis heeft geleid tot een oplossing die heel wat patiënten met uiteenlopende lichaamsbeschadigingen zal kunnen helpen.”
Nieuwe mogelijkheden voor bekkenbodemchirurgie
Leuvense onderzoekers willen de techniek nu bestuderen voor andere aandoeningen waarbij sterk biologisch steunweefsel nodig is. Een belangrijke toekomstige toepassing is het herstel van aangeboren middenrifdefecten bij kinderen. Bij grote aangeboren middenrifopeningen is het soms onmogelijk om het middenrif te sluiten. Donorbuikwandweefsel zou in de toekomst ook bij die patiënten een biologisch alternatief kunnen zijn voor synthetisch materiaal. Daarnaast denken artsen aan toepassingen in de bekkenbodemchirurgie, bijvoorbeeld bij een ernstige blaasverzakking: ook dan is er stevig steunweefsel nodig om de anatomie van een blaas te herstellen. Het team van professor Ceulemans onderzoekt die toepassingen momenteel in het labo en in het ziekenhuis.
Internationale samenwerkingen
Prof. dr. Laurens Ceulemans stelde de resultaten recent voor op het congres van de European Surgical Association (ESA) in Rome, waar hij voor zijn onderzoek de eerste prijs ontving. Met meer dan 80 behandelde patiënten evolueerde het gebruik van donorbuikwandweefsel van een experimenteel transplantatieconcept naar een nieuwe vorm van biologisch weefselherstel met toepassingen binnen verschillende chirurgische disciplines. Via workshops en internationale samenwerkingen willen de Leuvense chirurgen de techniek overdragen aan andere ziekenhuizen en onderzoekscentra. Ook UCLouvain paste ondertussen met succes de techniek toe bij een patiënt. In België bepaalt de wetgeving dat iedereen orgaan- en weefseldonor is, tenzij iemand bij leven het anders heeft aangegeven.
Het onderzoek en de transplantaties gebeurden in samenwerking met de diensten thoraxchirurgie, abdominale transplantatie, abdominale heelkunde, oncologische heelkunde, urologie, plastische heelkunde en gynaecologie. Professor Ceulemans werkte voor deze innovatie samen met dr. Nele Van De Winkel, dr. Marina Da Cunha, dr. Ewout Muylle, prof. dr. Diethard Monbaliu, prof. dr. Jacques Pirenne, prof. dr. André D'Hoore, prof. dr. Daphne Hompes, dr. Thomas Douchy, prof. dr. Lieven Depypere, prof. dr. Philippe Nafteux, prof. dr. Paul De Leyn en met de prelevatiechirurgen en de transplantatiecoördinatoren onder leiding van Karen Denaux. De mogelijkheid om met een buikwand reconstructies te doen zonder immuunonderdrukkende medicatie werd eerst aangetoond in het labo tijdens het promotie-onderzoek van dr. Nele Van De Winkel, buikwandchirurg in UZ Leuven. Voor de nieuwste toepassingen in het labo en het ziekenhuis werkt prof. dr. Ceulemans samen met prof. dr. Jan Deprest en prof. dr. Ann-Sophie Page en met het labo van KULAK onder leiding van prof. Lieven Thorrez.
Hier vind je de links naar de wetenschappelijke publicaties:
- https://www.ovid.com/jnls/annalsofsurgery/abstract/10.1097/sla.0000000000007194~expanding-indications-of-nonvascularized-rectus-fascia-as-a?redirectionsource=fulltextview
- https://www.jtcvstechniques.org/article/S2666-2507(26)00383-4/fulltext
- Lees ook het artikel op vrt nws: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/09/03/menselijke-donorbuikwand-vervangt-synthetisch-netje-uzleuven/
Transplantaties in UZ Leuven
In het najaar van 2026 bereikt UZ Leuven als eerste in België de historische mijlpaal van 10.000 transplantaties. Dat cijfer is het totale aantal uitgevoerde orgaantransplantaties in het ziekenhuis sinds de start van het transplantatieprogramma in 1963.