In september 2026 kwam het transplantatieteam van UZ Leuven in het nieuws met een knappe medische wereldprimeur. De Leuvense chirurgen slaagden erin om buikwandweefsel van een overleden persoon te gebruiken om grote beschadigingen aan de borstkas, het hartzakje of het middenrif te herstellen.
Normaal gebruiken chirurgen daarvoor synthetische netjes. Maar die moeten verwijderd worden bij infecties, wat levensgevaarlijk kan zijn bij kritiek zieke mensen. Dierlijk weefsel is soms een alternatief, maar dat is duur en biedt niet altijd de nodige stevigheid op langere termijn. Een buikwand van een overleden persoon daarentegen blijkt een enorm stevig biologisch weefsel dat uitstekende resultaten geeft als je het transplanteert naar een andere persoon, zelfs als er infecties zijn.
Onze ontdekking schept nieuwe mogelijkheden in de geneeskunde
Het strafste nieuws is dat die buikwandtransplantatie kan gebeuren zonder dat de ontvanger immuunonderdrukkende medicatie moet nemen. Normaal hebben mensen die een nieuwe long, lever, nier of hart van een donor krijgen levenslang zware geneesmiddelen nodig: hun eigen lichaam zou anders die nieuwe organen afstoten. Bij buikwandweefsel van een andere persoon blijkt dat niet zo te zijn.
De nieuwe bloedvaatjes die de getransplanteerde buikwand van bloed voorzien, komen van de ontvanger zelf. En eigen bloedvaten kun je niet afstoten. Dat is natuurlijk een enorme meerwaarde als je zo’n versteviging wil gebruiken bij kwetsbare mensen. Bovendien hoeft de bloedgroep van de overleden donor niet overeen te komen met de bloedgroep van de ontvanger. En omdat het weefsel een maand lang bewaard kan worden in de koelkast, ligt er in het operatiekwartier altijd een veilige, biologische oplossing klaar wanneer een patiënt met spoed een ingrijpende reconstructie nodig heeft.
Nieuwe toepassingen
Waarvoor gaan chirurgen het biologische buikwandweefsel dan gebruiken? Dat is heel uiteenlopend. Je kan bijvoorbeeld een groot defect in je buikwand hebben na een darmtransplantatie. Na een grote tumor, een zwaar ongeval of een ingrijpende infectie kan je in je borstkas een grote holte hebben die weer dichtgemaakt moet worden. Of chirurgen moeten je hartzakje herstellen.
Vast staat dat het niet daarbij zal blijven. Zo bestuderen de Leuvense onderzoekers nu in het labo of het weefsel in de toekomst kan helpen bij baby’s met aangeboren middenrifdefecten. Daarnaast zijn er veelbelovende mogelijkheden bij complexe bekkenbodemoperaties: na een ernstige blaasverzakking kan buikwandweefsel de perfecte oplossing zijn om je blaas weer te verstevigen. Nog een voordeel van de nieuwe transplantatietechniek is dat ze goedkoop is. In sommige delen van Afrika moeten artsen bijvoorbeeld een abdominale hernia opereren en herstellen met muggennetten, wat een groot risico op infecties geeft. Het buikwandweefsel zou ook daarvoor een betaalbaar alternatief kunnen zijn.
Prof. dr. Laurens Ceulemans, thorax- en transplantatiechirurg in UZ Leuven en coördinator van de buikwandtransplantaties in UZ Leuven: “Met buikwandweefsel kunnen we voortaan patiënten helpen voor wie de klassieke verstevigingstechnieken geen goede oplossing bieden. Zo’n buikwandtransplantatie is een relatief eenvoudige techniek die breed toepasbaar is in heel verschillende chirurgische disciplines."
"De ontdekking dat we dit weefsel niet alleen voor herstel van buikwanden kunnen gebruiken, maar ook voor defecten op zowat alle plaatsen in het lichaam, schept plots nieuwe mogelijkheden in de geneeskunde. Het is een innovatie die ontstaan is door een nauwe samenwerking tussen chirurgen uit verschillende vakgebieden.”
(Tekst: Ann Lemaître)
