Kwaliteit de klok rond

1 september 2019

Op 1 juli 2019 werd UZ Leuven een officieel referentiecentrum voor slokdarm- en pancreaschirurgie.

Dat is niet toevallig: cijfers tonen aan dat een patiënt hier hogere overlevingskansen en minder kans op complicaties heeft.

Voortaan zullen alleen erkende referentiecentra nog slokdarm- of pancreasoperaties mogen uitvoeren. Als patiënt heb je de garantie dat je daarmee de best mogelijke zorg krijgt.

Gespecialiseerde zorg en vooral heel technische, complexe ingrepen hebben de hoogste slaagkans wanneer ze in een aangepaste omgeving worden uitgevoerd. Niet alleen het juiste materiaal moet aanwezig zijn, maar ook de nodige kennis en ervaring. Dat kan alleen in een centrum dat jaarlijks genoeg operaties uitvoert om de nodige ervaring te kunnen opbouwen en zich te kunnen blijven verbeteren.

Referentiecentra

Vanuit die redenering besliste de federale overheid om referentiecentra in het leven te roepen die zich focussen op specifieke aandoeningen of ingrepen, zoals complexe slokdarm- en pancreaschirurgie. Voortaan zullen alleen erkende referentiecentra nog slokdarm- of pancreasoperaties mogen uitvoeren. Die centra kunnen de klok rond kwaliteitszorg bieden op het gebied van heelkunde, intensieve zorg, anesthesie en verpleegkunde.

Ervaren centra hebben betere overlevingscijfers
prof. dr. Philippe Nafteux

Om als referentiecentrum erkend te worden, moeten de ziekenhuizen natuurlijk aan een aantal criteria voldoen. Zo zijn er vereisten voor welk medisch en verpleegkundig personeel aanwezig moet zijn en moet het centrum kunnen aantonen dat het nog verder kan groeien. Maar bovenal moet elk expert­centrum minstens twintig complexe ingrepen per jaar uitvoeren.

Belgische uitschieter

UZ Leuven overschrijdt die grens van twintig ingrepen ruimschoots. “In 2018 voerden we 153 complexe pancreasoperaties uit”, zegt pancreaschirurg prof. dr. Baki Topal. “We zijn het enige centrum in België dat meer dan 100 operaties per jaar uitvoert.” Met een gemiddelde van 130 slokdarmoperaties per jaar, geldt voor slokdarmchirurgie hetzelfde. “Wij deden in het totaal al meer dan 3.500 operaties”, zegt slokdarmchirurg prof. dr. Philippe Nafteux.

“Een groter aantal operaties per jaar zorgt ervoor dat we betere diagnoses kunnen stellen en ook de behandelingen gaan erop vooruit. Ervaren centra hebben beduidend betere overlevingscijfers”, zegt professor Nafteux.

Professor Topal vult aan: “Van de 213 patiënten die de voorbije drie jaar een complexe pancreasoperatie kregen via een kijkoperatie, zijn er twee overleden. Dat zijn er uiteraard nog altijd twee te veel, maar dat brengt het sterfterisico na de operatie wel op minder dan 1 procent ofwel acht keer lager dan het nationale gemiddelde. Het bundelen van de zorg in expertisecentra voor complexe pancreaschirurgie zal de kwaliteit van die ingrepen verbeteren.”

In cijfers

  • 12%
    Het aantal longontstekingen na slokdarmoperaties daalde de voorbije jaren met 70 procent: van 40 procent in de periode 2014-2016 naar 12 procent in 2017-2018.
  • 1.3%
    Het aantal overlijdens bij slokdarmoperaties 30 dagen na de ingreep is in UZ Leuven (1,3 procent) beduidend lager dan het nationale gemiddelde (4,8 procent). Na 90 dagen is dat respectievelijk 5,5 procent tegenover 9,9 procent.
  • 38,7
    procent van de patiënten is vijf jaar na de slokdarmoperatie nog in leven. Daarmee scoort UZ Leuven aanzienlijk beter dan het nationale gemiddelde (KCE rapport 200AS).
  • 3x lager
    Het overlijdensrisico binnen de 90 dagen door complicaties na complexe pancreaschirurgie is in UZ Leuven ruim drie keer lager dan het Belgische gemiddelde (7,8 procent).
  • 11 dagen
    Door zo veel mogelijk over te schakelen van open ingrepen naar kijk­operaties, daalde het aantal dagen dat patiënten na de pancreasoperatie in het ziekenhuis verblijven van 21 naar 11 dagen.
  • Kijkoperaties

    De kijkoperaties voor complexe pancreas­chirurgie zijn een voorbeeld van hoe expertcentra zich voortdurend verbeteren om betere resultaten te boeken. Professor Topal: “In 2016 gebeurden 4 op 10 operaties via een kijkoperatie. In het voorbije halfjaar was dat 96 procent. In ervaren handen heeft zo’n kijkoperatie opvallende voordelen: minder bloedverlies, een sneller herstel en een korter verblijf in het ziekenhuis. De uitstekende behandelresultaten blijven bovendien behouden.”

    Uiteraard spelen niet alleen cijfers een rol. Ook een steeds groeiende aandacht voor de zorg na de operatie is belangrijk. Zowel na slokdarmoperaties als na pancreasoperaties wordt er ingezet op een sneller herstel, onder meer door patiënten sneller te laten bewegen en eten en sneller zelfstandig te laten functioneren.

    Terugbetaling

    Vanaf 15 juli zullen slokdarm- of pancreas­ingrepen alleen nog terugbetaald worden als ze worden uitgevoerd in een erkend referentiecentrum of een ziekenhuis waarmee het centrum een samenwerkingsakkoord heeft. Vanaf 1 januari 2020 zal ook dat laatste niet meer het geval zijn en worden alleen ingrepen in erkende referentiecentra nog vergoed.

    Kwaliteit en veiligheid

    Welke initiatieven neemt UZ Leuven om de zorgverlening zo kwaliteitsvol en veilig mogelijk te maken? En hoe kan jij als patiënt daarbij helpen?

    Lees meer over kwaliteit en veiligheid

    (Tekst: Sara Van Daele)

    Laatste aanpassing: 30 april 2021