‘Vlaamse Nobel­prijs’ voor prof. dr. Greet Van den Berghe

17 december 2015
Prof. dr. Greet Van den Berghe is onder­­scheiden met de FWO-Excellentie­­prijs in de klinische bio­­medische weten­­schappen voor haar onderzoek naar hormonale en metabole reacties bij kritieke ziekte. Door hun grote prestige worden de FWO-Excellentie­prijzen ook wel eens de ‘Vlaamse Nobel­­prijzen’ genoemd.

Hormonale en metabole reacties bij kritieke ziekte

Al meer dan 20 jaar doet prof. dr. Greet Van den Berghe trans­lationeel onderzoek in het domein van de intensieve geneeskunde. Bij dat onderzoek vertrekt de onderzoeker van de patiënt en van concrete diagnoses, om via weten­schappelijk onderzoek in het labo­ratorium nieuwe therapieën te vinden die men terug bij de patiënt probeert toe te passen. Op die manier heeft professor Van den Berghe nieuwe inzichten verworven in hormonale en metabole reacties bij kritieke ziekte – inzichten die ze ook vertaald heeft naar de klinische praktijk.

Prof. dr. Greet Van den Berghe ontving

de FWO-Excellentie­prijs

in de klinische bio­­medische weten­­schappen.

‘Vlaamse Nobel­­prijs’

Om de vijf jaar reikt het FWO (Fonds Weten­schappelijk Onderzoek) vijf FWO-Excellentie­­prijzen uit: in de klinische bio­­medische weten­­schappen, de fundamentele bio­­medische weten­­schappen, de exacte weten­­schappen, de toegepaste weten­­schappen, en de taal-, cultuur- en maatschappij­­wetenschappen.

De prijs wordt toegekend door een inter­nationale jury vooraan­staande weten­­schappers en de laureaten ontvangen elk 100.000 euro voor hun onderzoek­s­carrière. Vanwege hun grote prestige wordt ook wel gesproken van de ‘Vlaamse Nobel­­prijzen’. Prof. dr. Greet Van den Berghe is onder­scheiden met de FWO-Excellentie­­prijs in de klinische bio­­medische weten­­schappen. De prijs werd uitgereikt door koning Filip.

Het onderzoek heeft de zorg voor patiënten over de hele wereld al ingrijpend veranderd, en opent nog steeds nieuwe per­spec­tieven voor onderzoek

“De professor is erin geslaagd om een performant team uit te bouwen, zowel in haar lab als in de klinische praktijk, zodat ze de volledige cyclus van basis­onderzoek tot finale toepassing in patiënten­­zorg kan bestrijken. Het onderzoek van Greet Van den Berghe heeft de zorg voor patiënten over de hele wereld al ingrijpend veranderd, en opent nog steeds nieuwe perspec­tieven voor onderzoek dat zich uitstrekt tot andere domeinen ver buiten haar eigen veld,” benadrukt het FWO.

Bloedsuiker

In 2001 bracht het onderzoeks­team van professor Van den Berghe een artikel uit over bloed­­suiker­­controle bij kritieke patiënten. Het inzicht dat het belangrijk is om de bloed­­suiker­­spiegel van patiënten laag te houden werd ondertussen zowat in de hele wereld over­genomen.

Professor Van den Berghe: “Alle kritiek zieke patiënten vertonen een stijging van de bloed­­suiker­­spiegel, onafhankelijk of ze diabetes hebben of niet. Vroeger ging men ervan uit dat dat goed was, een stress­­reactie van het lichaam om te herstellen. Maar in het lab ontdekten we dat die ver­onder­­stelling misschien wel fout was. Drie grote studies in de klinische praktijk bevestigden dat.”

Sindsdien is het in ons ziekenhuis de standaard­­procedure om ervoor te zorgen dat kritiek zieke patiënten, volwassenen én kinderen, een stabiel en normaal bloed­­suiker­­gehalte hebben. Die inzichten kregen inter­­nationaal heel wat navolging.

Vasten

Een tweede grote omme­­zwaai kwam er met de vast­­stelling dat het zo snel mogelijk geven van voeding recht­­streeks in de bloed­­baan van kritieke patiënten een foute keuze was.

Klinische studies bevestigden de inzichten uit het lab: kritieke patiënten zonder intra­­veneuze voeding doen het een pak beter dan patiënten die wel arti­ficiële voeding krijgen

Professor Van den Berghe: “Dat inzicht begon in het lab, toen we ontdekten dat mechanismen die geactiveerd worden door niet eten of vasten bijdragen aan het herstel bij kritieke ziekte. Die hypothese werd verder getoetst bij patiënten in de klinische praktijk.”

Samen met prof. dr. Michael Casaer en andere leden van haar team deed professor Van den Berghe een multi­­centrische studie op medische en chirurgische intensieve diensten. De resultaten waren opnieuw verbluffend. De studie werd gepubliceerd in 2011 en wees uit dat de patiënten zonder intra­veneuze voeding het een pak beter deden.

In UZ Leuven en in de meeste andere zieken­­huizen wacht men tegenwoordig een week voor men zo’n artificiële voeding geeft aan patiënten op intensieve zorg.

Laatste aanpassing: 21 januari 2021