Therapieresistentie bij eierstokkanker ontrafeld

12 augustus 2022

Eierstokkanker is meestal goed te behandelen met chemotherapie op basis van platinum, maar na verloop van tijd hervallen bijna alle patiënten doordat de tumorcellen resistent worden. Een preklinische studie onder leiding van UZ Leuven en KU Leuven ontdekte een mechanisme dat aan de basis ligt van die weerstand tegen platinum. Bovendien blijkt dat bestaande medicijnen dat resistentieproces kunnen tegengaan, althans in ziektemodellen. In een volgende stap zal dit ook bij patiënten worden onderzocht.

Eierstokkanker

Prof. dr. Frédéric Amant, gynaecoloog-oncoloog: "Resistente kankercellen blijken in staat om het genetisch materiaal te herstellen. Zo wordt het effect van platinum-chemotherapie teniet gedaan en kan de tumor verder groeien.' (Beeld: Shutterstock)

Jaarlijks krijgen meer dan 500 vrouwen in België de diagnose eierstokkanker. Chemotherapie op basis van platinum maakt standaard deel uit van de behandeling en is effectief bij ruim 80% van de patiënten. Platinum beschadigt het genetisch materiaal van de kankercellen, waardoor hun celdeling en groei wordt afgeremd. Helaas hervallen patiënten vroeg of laat doordat de tumor resistentie ontwikkelt tegen platinum.

Mechanisme ontrafeld

Tot voor kort was het onbekend hoe dat precies komt. Leuvense onderzoekers hebben nu ontdekt dat bepaalde signaalwegen in ons metabolisme aan de basis liggen van een van de resistentiemechanismes gebruikt door kankercellen.

Prof. dr. Frédéric Amant, gynaecoloog-oncoloog in UZ Leuven en hoofdonderzoeker van de studie: “Resistente kankercellen blijken in staat om de aanmaak van het aminozuur serine terug te schroeven. Dat heeft als gevolg dat zij een groot overschot opbouwen van een bepaalde molecule, NAD, die helpt om het genetisch materiaal te herstellen. Zo wordt het effect van platinum teniet gedaan en kan de tumor verder groeien.”

Resistentie terugschroeven

Nu duidelijk was welke metabole processen aangetast zijn bij resistente kankercellen, zagen de onderzoekers meteen een kans om erop in te grijpen. “Het goede nieuws is dat we al over medicijnen beschikken die herstel van het DNA tegengaan: de zogenaamde PARP-remmers. Die hebben we getest in preklinische experimenten met ziektemodellen op basis van proefdieren en cellen van patiënten met resistente eierstokkanker. De toediening van een PARP-remmer in combinatie met platinum bleek heel effectief in het afremmen van tumorgroei”, zegt medehoofdonderzoeker Daniela Annibali.

Het probleem van platinumresistentie bij eierstokkanker kunnen aanpakken: dat zou echt iets uniek zijn met een grote klinische impact.
Prof. dr. Frédéric Amant, gynaecoloog-oncoloog in UZ Leuven

Klinische studie volgt

Prof. dr. Amant: “Onze resultaten moeten nog bevestigd worden bij patiënten zelf, dat is de volgende stap. We zijn hoopvol dat we met PARP-remmers resistentie kunnen tegengaan en verkregen al financiële steun om de eerste klinische studie op te zetten. Het probleem van platinumresistentie bij eierstokkanker kunnen aanpakken: dat zou echt iets uniek zijn met een grote klinische impact.”

Dit onderzoek gebeurde in samenwerking tussen de dienst gynaecologie en verloskunde in UZ Leuven, het laboratorium voor gynaecologische oncologie aan de KU Leuven, het VIB-KU Leuven Center for Cancer Biology, het Nederlands Kankerinstituut en de universiteit van Oslo, Noorwegen.

Lees de publicatie in het wetenschappelijk tijdschrift Nature Communications

Lees meer over eierstokkanker

Gerelateerd

Meer nieuws over "Eierstokkanker"

Specialisten eierstokkanker verzamelen in Leuven met nieuwste inzichten over evidence-based diagnose

16 april 2019
Vanaf donderdag 18 april verzamelen meer dan 500 artsen, ingenieurs en biostatistici uit 41 landen in Leuven voor een symposium van de internationale onderzoeksgroep IOTA. Die werd 20 jaar geleden opgericht in Leuven en ontwikkelde diagnosemodellen voor eierstokkanker.
Lees meer
Meer nieuws over "Eierstokkanker"

Ingreep bij goedaardige eierstoktumoren niet altijd nodig

6 februari 2019
Niet alle eierstoktumoren hebben een chirurgische behandeling nodig. In vele gevallen van goedaardige tumoren kan opvolging zonder een operatie een veilige optie zijn. Zo worden complicaties na de ingreep vermeden. Ook de kosten voor de gezondheidszorg kunnen gedrukt worden.
Lees meer
Meer nieuws over "Eierstokkanker"

UZ Leuven is 'centre of excellence' voor chirurgie bij gevorderde eierstokkanker

22 mei 2017
De erkenning wordt toegekend aan instellingen die een optimale chirurgische zorg bieden bij gevorderde eierstokkanker.
Lees meer
Laatste aanpassing: 25 augustus 2022