Bacteriofaagtherapie is veelbelovend bij moeilijk te behandelen botinfecties

16 november 2026

Een nieuwe klinische studie onder leiding van UZ Leuven toont veelbelovende resultaten met bacteriofaagtherapie bij ernstige bot- en gewrichtsinfecties. Bij 82 procent van de patiënten die de behandeling kregen, geraakte de infectie onder controle. Het ging om mensen bij wie andere behandelingen onvoldoende werkten. De resultaten, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Communications, bevestigen dat bacteriofaagtherapie veilig is en nieuwe perspectieven biedt voor patiënten met hardnekkige bacteriële infecties.

Prof. dr. Willem-Jan Metsemakers: "Met deze studie tonen we aan dat bacteriofaagtherapie een belangrijk verschil kan maken voor een selecte groep patiënten."

Moeilijk te bestrijden infecties

Infecties van botten en gewrichten kunnen o.a. ontstaan na een botbreuk of na het plaatsen van een gewrichtsprothese. Ze zijn vaak bijzonder moeilijk te behandelen, omdat bacteriën zich kunnen verschuilen in een beschermende laag, een zogenaamde biofilm. Bovendien worden sommige bacteriën resistent tegen antibiotica. Daardoor kunnen infecties blijven terugkeren, zelfs na meerdere operaties en langdurige antibioticabehandelingen. In ernstige gevallen dreigt een amputatie of kan de infectie zelfs levensbedreigend worden.

Onderzoekers van UZ Leuven en KU Leuven onderzochten daarom de mogelijkheden van bacteriofaagtherapie bij patiënten voor wie de klassieke behandelingen onvoldoende resultaat opleverden. Bacteriofagen zijn virussen die heel gericht bepaalde bacteriestammen kunnen vernietigen.

Prof. dr. Willem-Jan Metsemakers, chirurg-traumatoloog in UZ Leuven en hoofdonderzoeker van de studie: "Voor sommige patiënten zijn de behandelingsmogelijkheden bijna uitgeput. Ze hebben vaak al meerdere operaties en antibioticakuren achter de rug, zonder dat de infectie verdwijnt. Bacteriofaagtherapie kan voor hen een belangrijke extra optie bieden."

Dit zijn bijzonder hoopgevende resultaten, zeker omdat het gaat om patiënten die met de bestaande behandelingen nauwelijks nog vooruitzichten hadden
Prof. dr. Willem-Jan Metsemakers

Bij 82 procent bleef de infectie onder controle

In de studie kregen 13 patiënten met ernstige, hardnekkige bot- of gewrichtsinfecties een behandeling van ongeveer tien dagen met bacteriofagen, als aanvulling op chirurgie en antibiotica. Voor iedere patiënt werd eerst onderzocht welke bacterie de infectie veroorzaakte en of er een geschikte bacteriofaag beschikbaar was. 

Bij 9 van de 11 patiënten die konden worden geëvalueerd (82 procent), werd na één jaar opvolging klinische remissie vastgesteld. Dat betekent dat de infectie onder controle was, al kan niet worden uitgesloten dat die ooit opnieuw opflakkert. De behandeling werd bovendien goed verdragen, zonder ernstige bijwerkingen. Ter vergelijking volgden de onderzoekers ook vier patiënten voor wie geen geschikte bacteriofaag beschikbaar was en die enkel de klassieke behandeling kregen: bij hen bleef de infectie terugkeren.

"Dit zijn bijzonder hoopgevende resultaten, zeker omdat het gaat om patiënten die met de bestaande behandelingen nauwelijks nog vooruitzichten hadden", zegt prof. Metsemakers. "Belangrijk is wel dat bacteriofaagtherapie geen vervanging is van antibiotica of chirurgie. De behandelingen vullen elkaar aan en kunnen elkaars werking versterken."

De studie behoort tot de eerste prospectieve onderzoeken wereldwijd waarin bacteriofaagtherapie op een gestructureerde manier werd geëvalueerd bij deze groep patiënten. Omdat het om een kleine groep gaat en de patiënten niet willekeurig over de behandelingen werden verdeeld, zijn grotere opvolgstudies nodig.

Verder onderzoek moet behandeling toegankelijker maken

UZ Leuven bouwde de voorbije jaren uitgebreide expertise op in bacteriofaagtherapie en richtte in 2021 een gespecialiseerde coördinatiegroep op. Die brengt artsen, apothekers, microbiologen en onderzoekers samen om voor elke patiënt de mogelijkheden te beoordelen en de behandeling nauwgezet op te volgen.

Hoewel de therapie al bij geselecteerde patiënten wordt toegepast, behoort ze nog niet tot de standaardzorg. In België bestaat een wettelijk kader voor het gebruik van bacteriofagen, maar er is nog geen structurele regeling voor de terugbetaling. Ook de beschikbaarheid van geschikte bacteriofagen blijft een uitdaging.

De onderzoekers willen de resultaten nu bevestigen in grotere, gecontroleerde klinische studies. Daarnaast werkt UZ Leuven samen met andere Belgische centra aan een nationaal register om systematisch gegevens te verzamelen over de veiligheid en werkzaamheid van bacteriofaagtherapie.

"Met deze studie tonen we aan dat bacteriofaagtherapie een belangrijk verschil kan maken voor een selecte groep patiënten", besluit prof. Metsemakers. "We hopen dat verder onderzoek de weg vrijmaakt voor een duidelijker wettelijk en financieel kader, zodat meer patiënten in gespecialiseerde centra toegang kunnen krijgen tot deze behandeling."

Wat is bacteriofaagtherapie?

Bacteriofagen, of kortweg fagen, zijn virussen die heel gericht bepaalde bacteriën kunnen aanvallen en vernietigen. Bij bacteriofaagtherapie worden ze ingezet om hardnekkige bacteriële infecties te bestrijden, onder meer wanneer antibiotica onvoldoende werken. Omdat iedere bacteriofaag slechts bepaalde bacteriën kan aanvallen, moet voor elke patiënt worden nagegaan of een geschikte faag beschikbaar is.

UZ Leuven gebruikt bacteriofaagtherapie sinds 2018 bij geselecteerde patiënten met ernstige infecties. De behandeling gebeurt voorlopig enkel onder strikte voorwaarden en in combinatie met andere behandelingen.

Meer informatie

Gerelateerd

Laatste aanpassing: 16 november 2026