Column Rudi Vranckx - "Ik voel meer dan ooit de noodzaak om mijn stem te laten horen"

In een mensenleven is het vaak zo dat je pas later ten volle beseft wanneer je de beste dagen van je leven beleeft. De dagen vliegen voorbij en je denkt dat ze eeuwig zullen blijven duren. Het kan alleen maar beter worden, denk je dan. Zo vergaat het ook met onze wereld. 

In 1989 viel de Berlijnse Muur. Het IJzeren Gordijn werd doorgeknipt. Daarmee kwam er ook een einde aan de Koude Oorlog die onze wereld en onze naoorlogse geschiedenis beheerste. Dat jaar beleefde ik ook mijn eerste oorlog als ooggetuige, de revolutie in Roemenië. Het was toen de enige gewelddadige uitbarsting. De Sovjet-Unie viel uit elkaar, de liberale vrije wereld was aan een opmars bezig. Onweerstaanbaar, over de hele wereld. Enkele jaren later leek de vrede ook in het Midden-Oosten bezegeld met de historische handdruk op het bordes van het Witte Huis tussen Rabin en Arafat. Daarmee leek er een einde te komen aan die eeuwige oorlog tussen Israël en de Palestijnen. Hoe dwaas, zo bleek later.

De conflicten tijdens dat eerste gouden decennium, de jaren negentig, leken stuiptrekkingen van een afbrokkelende wereld. Irak en Saddam Hoessein kregen een lesje van de wereld, met een VN-mandaat, om de agressie en de invasie van de onafhankelijke staat Koeweit te bestraffen. En het uiteenvallen van Joegoslavië was het gevolg van de geboorte van een nieuw, volledig en vrij Europa. Zo dachten we toen.

Maar in die bloedige oorlog zaten ook de kenmerken van een ziekte, het etnonationalisme. Religie, bloed, bodem en geschiedenis als nieuwe toxische mix, als brandstof van conflicten. Toen wou de wereld dat nog bestrijden, nu lijkt het de regel geworden. Voorbeelden zijn er genoeg: Rusland in Oekraïne, China tegenover Taiwan. En zeker ook in de oorlogen van Israël in het Midden-Oosten en in de bezetting en vernietiging van Palestina. Oorlogsmisdaden zijn de norm geworden. De sterken nemen wat ze kunnen en willen, de zwakken ondergaan wat ze moeten. 

Na meer dan 35 jaar de frontlijnen te hebben bezocht, weet ik ondertussen: journalisten stoppen niet, ze verliezen gewoon hun deadline. Of op z’n Vlaams gezegd: het bloed kruipt waar het niet gaan kan. Journalist ben je voor het leven. Met wat zich nu allemaal afspeelt in onze wereld, ga ik nog altijd op zoek naar de nieuwe frontlijnen. Niet de waan van de dag, maar hoe de wereld die we kennen voor onze ogen verdwijnt, boeit me. Ervaring en inzicht kunnen daarbij helpen. We leven tenslotte in een tijd waarin leiders wereldwijd oorlogen starten en geen besef meer hebben van het leed dat die veroorzaken. 

De internationale samenwerking die na de Tweede Wereldoorlog opgebouwd werd, gaat op de schop. We dwepen met nieuwe wapens zoals drones, technologie en AI. De nieuwe heersers zijn techgiganten. Ondanks mijn 65+ voel ik meer dan ooit de behoefte en noodzaak om mijn stem te laten horen. We mogen niet de ogen sluiten en zwijgen. Ik bezocht Minneapolis in Amerika, waar duizenden mensen zich verzetten tegen het geweld van ICE, de grenspolitie en militie van president Trump. Ik ontmoette er Stella, een jonge vrouw die met kinderen werkt. Zij was de ooggetuige die filmde hoe Alex Pretti, een behulpzame verpleger, in koelen bloede afgemaakt werd door ICE. Dankzij haar getuigenis keerde het tij. Dat was een les voor mij, voor de VS, misschien ook wel voor Europa. De stem van ieder van ons telt. Zeker ook die van een iets oudere journalist. Tientallen jaren trok ik van oorlog naar revolutie, altijd met de blik op de mensen gericht die er niet voor kiezen, maar het moeten ondergaan. Dat is nu niet anders. Het refrein van dat bekende liedje van REM gonst altijd door mijn hoofd: It’s the end of the world as we know it. Maar vergeet vooral de afsluiter niet:  … and I feel fine! Want de geschiedenis eindigt nooit, gelukkig maar.