Op 8 november was het de internationale dag van de radiologie. Dit jaar stond kinderradiologie extra in de kijker. In UZ Leuven worden er jaarlijks ongeveer 18.000 radiologische onderzoeken bij kinderen verricht. Maar wist u dat kinderen 4 tot 10 keer meer effect van straling ondervinden? En dat in UZ Leuven kinderen astronaut kunnen worden? We lichten kinderradiologie toe aan de hand van vijf stellingen.

Kinderen zijn geen kleine volwassenen

Kinderradiologie is een aparte discipline binnen radiologie, want kinderen zijn nu eenmaal geen kleine volwassenen. Ze kunnen lijden aan specifieke aandoeningen die niet voorkomen bij volwassenen. Kinderen zijn gevoeliger voor straling. Daarom wordt bij hen altijd het ALARA-principe toegepast. Dit betekent ‘As Low As Reasonably Achievable dose’: zo weinig mogelijk straling zonder kwaliteitsverlies.

De media in België hebben de laatste jaren een belangrijke rol gespeeld in de informatie over de gevolgen van overbodige straling bij medische beeldvorming. Doorverwijzende artsen en kinderradiologen motiveren daarom altijd de keuze van hun onderzoek en lichten hun redenen grondig toe aan de ouders en het kind. Een goede relatie met de ouders en  zich bewust zijn van hun zorgen over hun kind zijn zeer belangrijk. Daarnaast is de afdeling kinderradiologie ook uitgerust met kindvriendelijke accessoires en speelgoed.

Beeldvorming op maat van de aandoening en de medische informatie

In UZ Leuven worden bij kinderen diverse vormen van beeldvorming gebruikt.

Echografie

Heel wat antwoorden kunnen gevonden worden met echografie, een niet-invasieve, gemakkelijk toegankelijke en toepasbare beeldvorming die geen ionische straling gebruikt.

CT en MR

Traditionele radiografie en CT zijn nog altijd belangrijk bij long- en botaandoeningen. Het laatste decennium is het gebruik van CT, de beeldvorming die de meeste straling gebruikt, echter opmerkelijk gedaald. Waar mogelijk wordt die technologie vervangen door MR, een scan voor beeldvorming op basis van magnetische resonantie, dus zonder straling.

Draaglijk maken van het onderzoek

Een onderzoek ondergaan met medische beeldvorming kan een oncomfortabele en soms ook angstige ervaring zijn.  Een van de belangrijkste elementen voor het goede verloop van het onderzoek is vriendelijke en duidelijke informatie aan de ouders en het kind zelf over de procedure dat het kind te wachten staat. Tijdens een niet-invasief radiologisch onderzoek helpt voeden meestal om baby’s kalm te houden.

Verdoving

Een onderzoek bij jonge kinderen waar beweging en ademhaling een effect kunnen hebben op de resultaten, zoals een MR-onderzoek, moet meestal worden uitgevoerd onder volledige narcose.

Astronaut in de MR-scanner

'Mama, ik word astronaut!': het cosmoprotocol Marjolein Verly van de afdeling translationele MRI op radiologie: “Het cosmoprotocol is een aangepast protocol om jonge kinderen vanaf de (mentale) leeftijd van vijf  jaar stapsgewijs en op een positieve manier te laten kennismaken met het MR-scangebeuren.

Via dit cosmoprotocol willen we kwalitatieve zorg aanbieden voor zowel het jonge kind als zijn ouders, willen we streven naar een betere beeldkwaliteit en willen we een narcose vermijden zodat functionele beeldvorming ook op een jonge leeftijd mogelijk wordt gemaakt. Elk kind wordt ondergedompeld in een ruimtevaartverhaal waarbij het wordt voorbereid op een reis door de ruimte.

Zo maken we stap voor stap kennis met de vaardigheden die nodig zijn om het MR-onderzoek, dit is dan ‘de ruimtereis’, succesvol te doorstaan: het stil liggen, het wennen aan het geluid, het dragen van oordopjes, het opzetten van een hoofdspoel in het geval van een hersenscan …

Wanneer het kind al die essentiële vaardigheden succesvol heeft geoefend, krijgt het een diploma van astronaut om dan de scanruimte, dit is ‘de raket’, te betreden. In januari 2014 werd het protocol klinisch geïmplementeerd. Nu, bijna twee jaar later, kregen ruim 78 kinderen het diploma van astronaut.”

Bescherming tegen straling is cruciaal

Het effect van straling is bij kinderen vier tot zelfs tien keer zo groot als bij volwassenen. Blootstelling aan opeenvolgende straling wordt dan ook sterk afgewogen en gemonitord. Vermijden van straling is de beste bescherming. Wanneer het toch nodig is, werken radiologen – zoals eerder vermeld – met het ALARA-principe en doet de dienst radiologie een beroep op de meest aangepaste beeldvormingstechnieken voor kinderen. De technische installaties moeten aan deze werkwijze kunnen beantwoorden. De experten van het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle komen jaarlijks de radiologische toestellen controleren. In België moet elke radioloog een certificaat hebben van het agentschap.

Ontwikkelingen staan niet stil

De laatste twee decennia is kinderradiologie enorm geëvolueerd door de technische ontwikkelingen en de groeiende bezorgdheid rond het gebruik en het effect van straling. De lage-dosistechnologie in traditionele radiografie en CT zal verder optimaliseren. De snellere beeldvorming bij MR-onderzoek zal kortere onderzoeken mogelijk maken en zo de toegankelijkheid tot deze stralingsvrije technologie verhogen.

Meer informatie