Dankzij de nieuwe procedure zijn niertransplantaties voortaan ook mogelijk als de bloedgroep van donor en ontvanger niet compatibel zijn.
Dankzij de nieuwe procedure zijn niertransplantaties voortaan ook mogelijk als de bloedgroep van donor en ontvanger niet compatibel zijn.

Hoewel bij niertransplantaties levende donatie de beste resultaten oplevert, is dat niet altijd mogelijk, bijvoorbeeld wanneer de bloedgroep van de kandidaat-donor en ontvanger niet compatibel zijn.

UZ Leuven past sinds kort een procedure toe waardoor zulke ‘bloedgroep-incompatibele’ transplantaties toch mogelijk worden. Een eerste transplantatie vond zes maanden geleden plaats.

Antistoffen wegfilteren

Net als bij bloedtransfusies speelt bij orgaantransplantaties de overeenkomst tussen de bloedgroep van donor en ontvanger een belangrijke rol. Zo kan iemand met bloedgroep O alleen een orgaan van een O-donor ontvangen. Bij niet-overeenkomst treden mogelijk ernstige afstotingsverschijnselen op.

Specialisten van UZ Leuven passen nu een procedure toe om afstoting veroorzaakt door bloedgroep-incompatibiliteit tegen te gaan. Nefroloog Maarten Naesens legt uit: “Enkele weken voor de transplantatie plaatsvindt, worden de bloedgroepantistoffen uit het bloed weggefilterd. Dankzij die innovatieve immuno-adsorptiebehandeling zal het lichaam zich na de transplantatie niet tegen het ontvangen orgaan keren.”

Eerste transplantatie goed verlopen

Een halfjaar geleden vond in UZ Leuven de eerste bloedgroep-incompatibele niertransplantatie plaats. Het betreft een getrouwd koppel met donor A en ontvanger O. Zowel donor als ontvanger stellen het uitstekend. Ondertussen zijn enkele andere koppels in het programma gestapt en normaal gezien vindt binnen afzienbare tijd opnieuw een transplantatie plaats.

Niet nieuw

Bloedgroep-incompatibele niertransplantaties zijn niet nieuw. Enkele decennia geleden werd er al mee geëxperimenteerd. Maar de gebruikte procedure, waarbij onder andere de milt moest worden weggenomen, was zeer belastend en niet altijd even succesvol, en raakte daarom ook niet ingeburgerd.

Enkele pioniercentra (onder meer in Zweden, Japan en de VS) hebben de voorbije jaren een minder belastende aanpak uitgewerkt, die goede resultaten oplevert. De techniek die nu ontwikkeld is in UZ Leuven, is gebaseerd op die nieuwe procedures, en veroorzaakt eveneens weinig ongemakken bij de patiënt.

Levende donatie

Nu bloedgroep-incompatibele niertransplantaties mogelijk worden, kan dat het aantal levende donaties doen stijgen. Professor Naesens: “Het aantal overleden donoren is sowieso beperkt. Levende donatie geeft bovendien betere resultaten. Maar niet elke nierpatiënt heeft in zijn omgeving een bloedgroep-compatibele donor. Hij kan zich weliswaar samen met zijn partner of andere kandidaat-donor laten registreren in een nationaal register waarmee compatibele transplantatiekoppels kunnen worden samengesteld, maar ook dat Living Donor Exchange Program biedt maar zelden een snelle oplossing. Rest er hem te wachten op een overleden donor, wat doorgaans erg lang duurt. Op dat ogenblik is hij meestal al geruime tijd afhankelijk van dialyse. Bloedgroep-incompatibele niertransplantatie van een levende donor biedt in dat geval een goed alternatief.”