Wereldnierdag 2013
Wereldnierdag 2013

Wereldnierdag op 14 maart vraagt aandacht voor acuut nierfalen. “Terecht, want hoewel het een ernstige aandoening is, blijft ze soms onopgemerkt, zelfs bij gehospitaliseerde patiënten”, vertelt nierspecialist Björn Meijers. UZ Leuven zocht én vond in de informatica een bondgenoot om acuut nierfalen tijdig op te sporen.

Symptomen onder de radar

Bij acuut nierfalen gaat de functie van de nieren snel – in enkele uren tot dagen – sterk achteruit. Zeker zolang de nieren niet helemaal uitvallen, kan de aandoening onopgemerkt blijven. Een verminderde urineproductie is een sterke aanwijzing dat de nieren slecht functioneren, maar het symptoom wordt dikwijls over het hoofd gezien. Een aanzienlijke stijging van creatinine, een stof die bij verstoorde nierwerking niet meer goed uit het bloed wordt gefilterd, is een andere goede indicator, maar ook dat symptoom wordt niet altijd opgepikt. Precies omdat de aandoening ‘gemist’ kan worden, is het moeilijk te zeggen hoeveel mensen eraan lijden, maar schattingen gaan in de richting van tien tot zelfs twintig procent van alle gehospitaliseerde patiënten.

Blijvende nierschade

Acuut nierfalen mag dan vaak in eerste instantie onopgemerkt blijven, de gevolgen kunnen ernstig zijn. Prof. dr. Björn Meijers: “Sommige patiënten overlijden aan de aandoening. Acuut nierlijden verslechtert ook de prognose van heel wat andere aandoeningen, zoals infectieziektes en kanker, en ook wie pas een operatie onderging, heeft minder gunstige vooruitzichten. In heel wat gevallen ontwikkelt de patiënt ook blijvende nierschade, wat gezondheidsrisico’s op langere termijn met zich meebrengt.” 

Geen typische risicopatiënt

Hoewel het dus belangrijk is om acuut nierfalen tijdig op te sporen, is dat moeilijk te realiseren. Professor Meijers: “Het is niet eenvoudig te voorspellen wie erdoor getroffen zal worden. We mogen dan wel weten dat vooral ouderen en chronisch zieke patiënten er het slachtoffer van worden, de typische risicopatiënt bestaat niet. En zoals al gezegd: de symptomen zijn in het begin moeilijk te herkennen. In principe zouden we dus àl onze patiënten moeten screenen, en dat niet één keer, maar aanhoudend omdat alleen met regelmatige bloedmetingen vergelijkingen kunnen worden gemaakt en zinnige informatie kan worden verzameld.”

Informatica screent

Onbegonnen werk, zo lijkt het, maar dankzij de informatica wordt zo’n globale screening van de voltallige ziekenhuispopulatie mogelijk. Professor Meijers: “UZ Leuven ontwikkelt momenteel een krachtige IT-applicatie waarmee de aandoening tijdig kan worden opgespoord. Het programma zal alle resultaten van bloednames, die sowieso gebeuren, verwerken en waarschuwingen geven als bepaalde waarden overschreden zijn.” De toepassing is momenteel nog in ontwikkeling en zal in de loop van 2013 in gebruik worden genomen. Daarmee wordt UZ Leuven het eerste Belgische ziekenhuis dat actief acuut nierlijden opspoort bij al zijn patiënten.

Elk jaar Wereldnierdag

Wereldnierdag vindt elk jaar plaats op de tweede donderdag van maart – in 2013 is dat 14 maart. Wereldwijd wordt aandacht gevraagd voor het belang van gezonde nieren. Ongeveer een op de tien Belgen heeft nierproblemen, wat betekent dat hun bloed onvoldoende wordt gezuiverd en afvalstoffen niet meer worden afgevoerd.