Prof. dr. Chantal Mathieu: "Mijn onderzoek draait altijd rond het helpen en genezen van mijn patiënten. Zij stimuleren me om het onderzoek verder te zetten."
Prof. dr. Chantal Mathieu: "Mijn onderzoek draait altijd rond het helpen en genezen van mijn patiënten. Zij stimuleren me om het onderzoek verder te zetten."

Prof. dr. Chantal Mathieu, diensthoofd endocrinologie van UZ Leuven, mocht woensdag 17 april de Prijs voor Klinisch Onderzoek 2013 van het Fonds InBev-Baillet Latour in ontvangst nemen.

Zij werd door de jury gelauwerd voor haar baanbrekend onderzoekswerk rond de ontstaansmechanismen van type 1 diabetes, een aandoening die vooral kinderen en jonge mensen treft. Prinses Mathilde overhandigde de prijs aan professor Mathieu tijdens een feestelijke academische zitting. 

Inzicht in mechanismen die diabetes 1 veroorzaken

Prof. dr. Chantal Mathieu: "Ik ben uiteraard zeer verheugd dat ik deze prijs mocht ontvangen. Dit is een bijzondere erkenning van het werk dat ik en mijn collega-onderzoekers al vele jaren verrichten om de mechanismen die diabetes, en dan meer specifiek type 1 diabetes, veroorzaken. Type 1 diabetes is de vorm van diabetes die typisch voorkomt bij kinderen en adolescenten en leidt tot afhankelijkheid van insuline-injecties om te overleven. Beter verstaan hoe deze ziekte ontstaat zal hopelijk leiden tot betere manieren om de ziekte tegen te gaan."

Centrale cel draagt zelf bij tot eigen dood

In het onderzoek van prof. dr. Mathieu wordt de vraag 'hoe ontstaat type 1 diabetes' vanuit verschillende hoeken benaderd.

Prof. dr. Chantal Mathieu: "Eerst en vooral is er een groep basisonderzoekers in ons laboratorium onder leiding van dr. Overbergh die de centrale cel in type 1 diabetes bestudeert. Deze zeer ingewikkelde en intelligente cel wordt bij type 1 diabetespatiënten aangevallen door het afweersysteem en uiteindelijk kapot gemaakt. Uit ons onderzoek, dat we voeren in samenwerking met onderzoekers uit andere centra, blijkt dat deze cel ook zelf bijdraagt tot haar eigen dood door een verdedigingsmechanisme in gang te zetten die de cel sneller doet sterven."

Vitamine D

Het onderzoek focust ook op het afweersysteem zelf. Een stof die al 20 jaar wordt bestudeerd is vitamine D.

Onderzoek onder leiding van dr. Gysemans, leerde dat een tekort aan vitamine D het risico op het krijgen van type 1 diabetes in muisjes verdubbelde en dat behandeling van de muisjes met hoge doses van vitamine D diabetes voorkomt", legt professor Mathieu uit.

Onaangename nevenwerkingen

Het onderzoek vertalen naar de patiënt is uiteraard een belangrijke stap. "En zo leerden we dan opnieuw weer veel bij over het ziekteproces van type 1 diabetes", stelt professor Mathieu.

"Zo ontdekten we - in samenwerking met andere universiteiten - dat de antistoffen tegen de cellen, die de centrale cel  in type 1 diabetes aanvallen, de ziektevoortgang wel afremmen, maar niet tegenhouden en dat deze antistoffen ook onaangename nevenwerkingen hebben bij de hoge dosissen die nodig zijn."

Hoopvol

Met deze informatie keerden de onderzoekers terug naar het laboratorium op zoek naar combinatietherapieën.

Prof. dr. Mathieu: "Inmiddels is er een hoopvolle piste bewandeld in samenwerking met het Gentse ActoGenix. Zij hebben een technologie ontwikkeld in het lab waardoor onschuldige bacteriën, die tussenkomen in melkverwerking en yoghurtproductie, genetisch gemanipuleerd werden zodat ze allerlei eiwitten naar keuze kunnen produceren. Deze bacteriën slagen er in om de eiwitten voorbij de maag te transporteren en vrij te geven in de darm van de diabete muis. Dit houdt een groot potentieel in, vermits de  eiwitten die in de darm aan het afweersysteem worden aangeboden meestal niet tot agressieve afweerreacties, maar eerder tot tolerantie leiden. Door deze interventie kon men de ziekte een halt toeroepen in 60 procent van de proefdieren. De hoop om bevindingen in proefbuizen en muisjes te vertalen naar onze patiënten is groter dan ooit."

Over de prijs

Het Fonds InBev-Baillet Latour heeft op woensdag 17 april de Prijzen voor Klinisch Onderzoek 2013 uitgereikt.

Elk jaar mogen jonge Belgische wetenschappers uit de twee taalgemeenschappen deze prijs in ontvangst nemen. De eer viel dit jaar te beurt aan prof. dr. Chantal Mathieu, diensthoofd endocrinologie van UZ Leuven.

Meer informatie