Op 5 maart 2013 vond voor de eerste keer in UZ Leuven én in België een niertransplantatie plaats met een levende kruis- of ruildonor. De ingreep verliep succesvol en de donoren en ontvangers, twee getrouwde echtparen, stellen het goed.

Kruisdonatie: uit solidariteit

Wie op een nier wacht voor transplantatie, staat meestal op de wachtlijst om een nier te ontvangen van een overleden persoon. Maar er is een alternatief: ook een levende persoon kan donor zijn en een nier afstaan. Kurt en Tony leerden elkaar kennen op de afdeling hemodialyse. De twee mannen kwamen in aanmerking voor een niertransplantatie, hun vrouwen waren bereid donor te zijn en een nier af te staan.

Bij Kurt en zijn echtgenote was dat mogelijk, maar Tony en zijn echtgenote hadden geen compatibele bloedgroep. Zo ontstond het idee van een ruil- of kruisdonatie: de echtgenote van Kurt gaf een nier aan Tony en de echtgenote van Tony stond een nier af aan Kurt: op die manier waren de bloedgroepen wel compatibel voor de twee donoren en de twee ontvangers.

Kurt (uiterst links) kreeg een nier van Ann (blond haar). Martine schonk een nier aan Tony, de partner van Ann. (c) VTM NieuwsEen donor met een bloedgroep O kan namelijk doneren aan een ontvanger met bloedgroep O, A, B én AB, maar een donor met bloedgroep A kan enkel doneren aan een ontvanger met bloedgroep A of AB. Er bestaat ook een nationaal register voor  incompatibele duo’s om dergelijke kruisdonatie mogelijk te maken: het living Donor Exchange Program (LDEP).

Kurt (uiterst links) kreeg een nier van Ann (blond haar). Martine schonk een nier aan Tony, de partner van Ann.(c) VTM Nieuws

Levende donaties

Levendedonatie-niertransplantatie heeft in UZ Leuven en in België nog een groeipotentieel. In vergelijking met de ons omringende landen, waaronder Nederland, blijft het aandeel van levende niertransplantatie in het totaal aantal transplantaties beperkt. In UZ Leuven vonden sinds de start van het levende donatieprogramma in 1997 ongeveer honderd levende donatie-niertransplantaties plaats.

De eerste levende nierdonaties en -transplantaties vonden in het begin vooral plaats tussen genetische verwanten, waarbij de donor een ouder, broer of zus was. Halfweg de jaren negentig kwam daarin verandering: onderzoek wees namelijk uit dat ook nierdonatie en niertransplantatie tussen genetisch onverwante donoren en ontvangers goede resultaten kan geven. Het gaat dan vooral om donaties tussen partners, maar ook tussen emotionele verwanten zoals vrienden. Uiteraard gebeurt zo een donatie enkel na een uitgebreide multidisciplinaire medische en psychociale screening.

In de media

Meer informatie