Stamceltransplantatie: onderzoek langetermijneffecten

26-06-13

Nieuwe studie naar effecten van stamceltransplantatie op lange termijn.

Nieuwe studie naar effecten van stamceltransplantatie op lange termijn.

Een stamceltransplantatie is een zware ingreep, die een nieuwe kans geeft aan patiënten met een levensbedreigende hematologische ziekte. Na een stamceltransplantatie starten patiënten aan een overlevingsproces dat veel van henzelf maar ook van hun omgeving vraagt. Maar wat zijn de effecten van deze ingreep op de levenskwaliteit op langere termijn?

De nieuwe leerstoel Sofhea vzw zal voor tijd en middelen zorgen om deze gevolgen in kaart te brengen en te bestuderen. "Belangrijk," vertelt co-titularis dr. Hélène Schoemans (links op de foto onderaan), "Want als we inzicht krijgen in de langetermijneffecten, kunnen we de levenskwaliteit van onze patiënten verbeteren". Dr. Schoemans zal dankzij de de Sofhea Leerstoel en prof. dr. Catherine Verfaillie (midden foto onderaan), professor stamcelbiologie aan de KU Leuven, het onderzoekswerk op zich nemen.

Inzicht krijgen in gevolgen

"UZ Leuven voert per jaar meer dan 100 stamceltransplantaties uit. Internationaal groeit de aandacht voor het leven na de transplantatie en ook UZ Leuven wil meer inzicht krijgen in de langetermijneffecten van deze behandeling. Omdat wij een aanzienlijke patiëntenpopulatie hebben, willen we graag onderzoekswerk rond dit thema coördineren vanuit ons ziekenhuis. We hebben een grote groep van patiënten die 10 tot 20 jaar geleden getransplanteerd zijn. We merken dat bij hen meer fysieke en psychische problemen voorkomen in de post-transplantatieperiode dan bij de niet-getransplanteerde bevolking."

Uit internationale studies blijkt dat het risico op cardiovasculaire aandoeningen hoger ligt bij patiënten van een stamceltransplantatie evenals het risico op secundaire kankers. Zo'n studies tonen dus aan dat deze patiënten blijvend aandacht moeten krijgen. "Maar we willen ze niet overnemen van hun huisartsen of oncologen uit de periferie," stelt dr. Schoemans. "We willen vooral zorgen voor een behandelingsplan gericht op de periode na de transplantatie. Hierin staan dan bijvoorbeeld periodieke opvolgmomenten waarin bepaalde parameters zoals bloeddruk en choresterol moeten gecheckt worden. De patiënt kan dit plan zelf opvolgen. We willen zo'n ondersteuning gestructureerd aanbieden zodat we bij deze patiënten ook op langere termijn niets over het hoofd zien. Om dit te kunnen realiseren wordt binnenkort een halftijds verpleegkundig specialist ingeschakeld."

Continue proces

Studie naar de effecten op lange termijn zal trouwens een continu proces moeten worden. Dr. Schoemans: "De manier waarop we stamcellen transplanteren is grondig veranderd sinds de jaren 2000. Voordien was er slechts één manier van transplanteren. De voorbehandeling hield een zeer zware chemo- of radiotherapie in. Deze aanpak had niet alleen invloed op de overlevingkans van de behandeling maar ook op de post-transplantverwikkelingen. Nu pakken we de behandeling anders aan en krijgen de plus 45-jarigen een andere voorbereiding. Een nieuwe behandeling betekent wel dat de post-transplantproblemen van deze patiënten op lange termijn zich helemaal anders kunnen manifesteren."

Patiënt als geheel

De doelstelling van de Sofhealeerstoel past volledig in de visie waarin de zorgsector patiënten als een geheel ziet en waar psychosociale componenten evenzeer doorwegen.

Dr. Schoemans: "Deze patiënten ondervinden toch heel wat moeilijkheden in hun dagelijkse leven die psychisch belastend zijn. Het is niet altijd evident een job uit te oefenen of te vinden, een verzekering af te sluiten, kredieten te verkrijgen. Ons onderzoek kan helpen om deze problemen het hoofd te bieden."

De fysieke impact van een stamceltransplantatie is evenmin te onderschatten, licht dr. Schoemans toe: "Patiënten kunnen fysiek verzwakken door de zware chemo- of radiotherapie die ze als voorbehandeling krijgen, maar ook de afstoting van de getransplanteerde cellen door het lichaam kan ernstige gevolgen hebben voor de levenskwaliteit van de patiënt. Deze cellen, die nooit meer uit het lichaam kunnen verwijderd worden, kunnen de werking van het lichaam ernstig verstoren. Er lopen momenteel studies in samenwerking met andere diensten zoals pneumologie en leverziekten waarin we trachten de oorzaak van afstoting nader te onderzoeken".

Meer informatie

Uitreiking leerstoel