UZ Leuven

Contracties kunnen bij een vorderende arbeid vrij hevig en pijnlijk worden. Er zijn grote verschillen in de beleving hiervan. Sommige vrouwen verdragen ze beter dan andere. Feitelijke omstandigheden hebben een aanzienlijke impact, net zoals de verwachtingen en de ingesteldheid van de vrouw. Om het ongemak en de pijn op te vangen, bestaan er heel wat mogelijkheden zoals het relaxatiebad, massage en wisselende houdingen. Sommige vrouwen hebben nood aan medische pijnstilling zoals de epidurale verdoving. Zelfs goed voorbereide en gemotiveerde vrouwen hebben in zo’n geval wat extra ondersteuning nodig. De meest moderne vorm van epidurale verdoving tijdens de arbeid is de gecombineerde spinaal-epidurale verdoving.

Techniek van de gecombineerde spinaal-epidurale verdoving

1. Een epidurale naald wordt tussen de wervels tot in de epidurale ruimte geprikt. Dit gebeurt in de lenden terwijl de vrouw voorovergebogen zit.
2. Vervolgens schuift de arts de spinale naald doorheen de eerste naald en prikt daarmee doorheen de harde vliezen (de dura). Deze zeer fijne naald heeft een speciale punt die de vezels van de harde vliezen niet doorsnijdt, maar ze uit elkaar duwt zodat er geen blijvende schade wordt toegebracht. Een eerste kleine hoeveelheid verdovingsmiddel wordt rechtstreeks in het cerebrospinaalvocht ingespoten en de spinale naald wordt verwijderd.
3. Door de epidurale naald wordt daarna een katheter geschoven tot in de epidurale ruimte (ruimte tussen de harde vliezen en de wervels) zoals bij een klassieke epidurale verdoving. De naald wordt verwijderd en de katheter wordt tegen de rug geplooid en vastgekleefd met pleisters. Gedurende de arbeid en de bevalling worden de verdovingsmiddelen via dit buisje toegediend. De patiënt kan dit zelf controleren.

Waarom combineren?

• Bij de spinale verdoving worden de pijnstillers zeer kort bij de zenuwbundels gebracht. Dit garandeert een snel en goed effect waardoor de vrouw binnen vijf minuten pijnvrij is.
• Er is slechts een zeer lage dosis pijnstilling nodig. Dit vermindert de kans op ongewenste effecten.
• De epidurale verdoving biedt een grote soepelheid. De katheter kan blijven zitten en de verdoving kan vlot op het gewenst peil gehouden worden met kleine dosissen.

De vrouw controleert zelf

Vele vrouwen vinden het fijn als ze tijdens de geboorte een actieve rol kunnen spelen. Zij kunnen zelf de controle over de pijnstilling behouden door een pompsysteem (PCEA). De anesthesist blijft dag en nacht bereikbaar voor toezicht en hulp. Vrouwen die verkiezen zelf de pijn te controleren, gebruiken daarbij gemiddeld de helft minder pijnstillers dan wanneer de arts de controle behoudt. Ze lijken een beetje pijn niet erg te vinden. Zij zijn tevreden als de pijn getemperd wordt tot een niveau dat ze comfortabel vinden. Met deze systemen kan dat perfect. Ze zijn ook meer tevreden over het verloop van de geboorte. Met dit systeem verlopen ongeveer vijf tot tien minuten tussen het toedienen van de dosis pijnstillers en het moment waarop het effect merkbaar wordt. Men moet daarom onmiddellijk reageren wanneer de pijn opkomt en niet wachten tot deze te fel is.

Neveneffecten

Jeuk kan optreden bij acht op de tien vrouwen, maar slechts enkele hebben echt last van dit probleem. Door middel van een eenvoudige interventie kan dit worden verholpen. Bloeddrukdaling kan ook optreden. Dit kan worden voorkomen door, voor het starten van de epidurale verdoving, een infuus met fysiologisch water toe te dienen. Vaak treedt hoofdpijn op na de bevalling. Dit is niet noodzakelijk het gevolg van de verdoving.

Rondstappen

Wanneer de anesthesist, de vroedvrouw of de arts geen medische bezwaren hebben, kan er met een gecombineerde spinaal-epidurale verdoving rondgestapt worden. Het indalen van de baby en de arbeid worden hierdoor positief beïnvloed. Als rondlopen niet mogelijk is, kan een rechtzittende houding op de bevallingstafel of de zitbal soms aangewezen zijn. Om risico’s te vermijden voert de anesthesist of de vroedvrouw enkele tests uit:

• Het eerste halfuur na de toediening van de verdoving moet u in bed blijven om te controleren of er geen plotse daling van de bloeddruk optreedt.
• Ondertussen kan ook de hartslag van de baby gevolgd worden.
• Aan het eind van het halfuur doet u enkele oefeningen met uw benen. Als alles goed is, mag u rondstappen of bv. op een bal gaan zitten.

Beschadiging van het ruggenmerg? Op de plaats waar wordt geprikt, is geen ruggenmerg meer aanwezig. Er passeren nog wel zenuwbundels, maar slechts weinig zodat er relatief veel ruimte is voor de speciale naald. Een verlamming door een ruggenprik is dan ook bijna onmogelijk.

Een epidurale verdoving verhoogt het aantal keizersneden niet.

Meer rugpijn? Veel vrouwen hebben na een bevalling last van rugpijn. Het aantal ligt niet hoger na een epidurale verdoving.

• Print
• Stuur door