Leuvens universitair fertiliteitscentrum
Zaadcellen, eicellen, embryo’s van een donor
Zie ook rubriek eicel- en spermadonatie
Bij vruchtbaarheidsbehandelingen als IVF en ICSI worden vanzelfsprekend in de eerste plaats eicellen en zaadcellen van het paar zelf gebruikt. Maar er zijn uitzonderingen. Soms zijn er indicaties om eicellen of zaadcellen van een donor te gebruiken.
Beide partners moeten het toestemmingsformulier tekenen vooraleer ingevroren materiaal ontdooid wordt.
Zaadcellen van een donor
Wanneer de man geen zaadcellen heeft, wanneer hij drager is van een erfelijke ziekte of wanneer andere behandelingen met zijn zaadcellen faalden, kunnen zaadcellen van een donor een uitweg bieden.
Eicellen van een donor
Sommige paren zijn aangewezen op het gebruik van eicellen van een donor. De belangrijkste medische indicaties zijn afwezigheid van eierstokken (aangeboren of na heelkunde), eierstokken die niet toegankelijk zijn voor eicel pick-up, vroegtijdige menopauze, een genetisch defect in de eigen eicellen, geen of minieme reactie op hormonale stimulatie bij IVF. Een behandeling met donoreicellen gebeurt, zoals alle behandelingen, via medisch begeleide bevruchting in het LUFC, alleen bij vrouwen jonger dan 45 jaar.
Omdat eicellen afstaan minder eenvoudig is (de donor dient een hormonale stimulatie te ondergaan + eicel pick-up) dan zaadceldonatie, is er een gebrek aan eiceldonoren. Soms wil een zus of vriendin van de vrouw eicellen afstaan. In het LUFC is gekozen voor anonieme donatie, met name kruisdonatie. In dat geval zoeken twee afzonderlijke paren elk een donor en gaan de eicellen van donor A naar paar B en omgekeerd, zonder dat beide paren elkaar kennen en ontmoeten.
Net zoals zaadceldonoren dienen ook eiceldonoren in goede algemene gezondheid te verkeren.
Ze ondergaan een uitgebreid medisch en gynaecologisch onderzoek. Ook vindt een screening plaats voor belangrijke erfelijke aandoeningen, voor belangrijke aangeboren afwijkingen. Eiceldonoren dienen jonger te zijn dan 37 jaar op het moment van de eicelaspiratie en hebben bij voorkeur minstens zelf één kind.
Er vindt eveneens een uitgebreide counseling plaats waarbij allerlei sociale en psychologische aspecten (de motivatie om donor te zijn, de anonimiteit, afstand doen van alle rechten en plichten ten opzichte van de eventuele kinderen...) aan bod komen.
Eiceldonatie gebeurt niet tegen betaling. Wel krijgt de donor per cyclus met eicel pick-up een vergoeding voor gemaakte onkosten.
Embryodonatie
Tot slot is er nog de mogelijkheid van embryodonatie en -receptie. Deze behandeling kan een uitweg bieden voor paren waarvan de vrouwelijke partner één van de medische indicaties heeft voor eicelreceptie en waarvan de mannelijke partner één van de medische indicaties heeft voor het gebruik van donorsperma. Ze kan ook aangewezen zijn wanneer er geen eiceldonor wordt gevonden.
De meest voor de hand liggende bron voor embryo's bij embryodonatie zijn overtallige embryo's na IVF. Deze donatie moet volledig vrijwillig gebeuren en kan ook alleen maar op een menswaardige wijze worden toegepast, als de biologische ouders volledig akkoord gaan met de anonimiteit van de procedure en uiteraard afstand doen van hun rechten op een eventueel kind dat zal geboren worden.
Een gezond kind?
De zorgvuldige selectie van donoren moet zorgen voor een maximale kans op zwangerschap en op de geboorte van een gezond kind. Toch is een kunstmatige bevruchting of een geassisteerde bevruchting met behulp van donorzaadcellen, -eicellen of -embryo's geen sluitende garantie voor de geboorte van een perfect gezond kind. Er blijft altijd een zeker risico voor afwijkingen of gezondheidsproblemen, maar dat risico zal min of meer vergelijkbaar zijn met dat van paren die zonder hulp zwanger worden.

