Patiëntenrechten

Kwaliteitsvolle zorgverlening

U hebt recht op de best mogelijke gezondheidszorgen en de zorgverleners zetten hiervoor de nodige medische kennis en de beschikbare technologie in.

Daarbij respecteren ze ieders waardigheid en zelfbeschikkingsrecht ongeacht uw nationaliteit, sociale klasse, seksuele geaardheid of geloofsovertuiging. De zorgen met het oog op het voorkomen, behandelen en verzachten van uw lichamelijke en psychische pijn maken integraal deel uit van uw behandeling.

"De consultatie werd gedaan door een assistente, al de derde. Hoe kan er daar nu continuïteit en kwaliteit uit komen? Ik kreeg dezelfde vragen als de vorige keren en werd op zelfde plaatsen onderzocht."

"Tijdens de ingreep is er een boortje afgebroken waardoor ze een extra insnijding hebben moeten maken. Hierdoor ben ik 4 dagen opgenomen in plaats van de geplande dagopname."

Vrije keuze van een beroepsbeoefenaar

U bent vrij in de keuze van zorgverlener en u heeft het recht om op elk moment één of verschillende zorgverleners over hetzelfde probleem te raadplegen. 

Die vrije keuze kan evenwel door de wet of door omstandigheden die eigen zijn aan de organisatie beperkt worden (bv. bij een gedwongen opname, bij aanwezigheid van slechts één specialist in het ziekenhuis).  Daarnaast heeft elke beroepsbeoefenaar ook het recht om uw behandeling – om persoonlijke of beroepsredenen – niet verder te zetten, uitgezonderd in geval van nood. In geval de beroepsbeoefenaar de behandeling onderbreekt, moet hij u doorverwijzen zodat de continuïteit van uw zorgen gewaarborgd zijn.  U kunt vragen om een kopie van uw medisch dossier op te sturen naar de nieuwe zorgverlener.

"Ik moet een ingreep ondergaan.  Mijn huisarts verwijst me door naar een specialist die ik persoonlijk ken en bij wie ik mij niet goed voel.  Ik wil liever geopereerd worden door een andere arts."

Geïnformeerd worden over uw gezondheidstoestand

U hebt recht op alle informatie die nodig is om inzicht te krijgen in uw gezondheidstoestand (het betreft de diagnose, ook al is die negatief) en de vermoedelijke evolutie. De beroepsbeoefenaar vertelt u ook welk gedrag er bijgevolg wenselijk is (bv. in geval van risico's bij een zwangerschap). Hij deelt u deze informatie mondeling en in een voor u begrijpbare taal mee.

"We worden van niets op de hoogte gehouden. Er werd ons beloofd dat we binnenkort nieuws zouden krijgen, zonder enig resultaat tot op heden. We willen weten hoever het onderzoek staat en een duidelijke einddatum kennen."

"4 weken geleden heeft mijn vrouw een onderzoek gehad in het ziekenhuis. Tot op heden kennen wij de uitslag van dat onderzoek nog niet. Na het onderzoek is ons medegedeeld dat ze ons zouden bellen."

Wat indien u geen informatie wenst te vernemen?

Wanneer u geen informatie wenst te krijgen over uw gezondheidstoestand moet u dit vooraf laten weten en dient de zorgverlener uw wens (bv. weigering om te weten of men al dan niet drager is van een ongeneeslijke ziekte) te respecteren. De beroepsbeoefenaar noteert dit in uw patiëntendossier. 

U kan eventueel een vertrouwenspersoon aanduiden aan wie op uw vraag de informatie wel wordt meegedeeld.  De zorgverlener zal dit verzoek eveneens in uw medisch dossier noteren, samen met de identiteit van de vertrouwenspersoon.

Indien het niet meedelen van de informatie ernstig nadeel voor uw gezondheid of voor die van derden (bv. besmettelijke ziekte) oplevert, dan hoeft de beroepsbeoefenaar dit "verzoek van de patiënt om niet te weten" niet op te volgen. In dat geval dient hij vooraf een andere beroepsbeoefenaar te raadplegen en de eventueel aangewezen vertrouwenspersoon te horen.

Meer informatie over aanwijzen van een vertegenwoordiger of vertrouwenspersoon.

Wat indien de informatie ernstig nadeel voor uw gezondheid kan meebrengen?

Indien de beroepsbeoefenaar van oordeel is dat de informatie op dat ogenblik een ernstig nadeel voor uw gezondheid zou meebrengen, kan hij u bepaalde informatie onthouden. Voor die ongebruikelijke en tijdelijke handelwijze dient hij het advies van een collega in te winnen en moet hij de motivering van de onthouding aan het patiëntendossier toevoegen.  De gevoelige informatie wordt wel aan de eventuele vertrouwenspersoon meegedeeld.

Toestemming voor behandeling

U hebt het recht om geïnformeerd, voorafgaandelijk en vrij toe te stemmen in iedere tussenkomst van de beroepsbeoefenaar. De informatie wordt op gepaste tijd verstrekt en gebeurt in voor patiënt verstaanbare taal.

Dit betekent niet dat de zorgverlener voor elke handeling de expliciete toestemming moet vragen (bloedafname, bloeddruk meten, enz.). Ook uit uw gedrag kan de zorgverlener uw toestemming afleiden. Als u instemt met een behandeling, gaat u in principe akkoord met elk onderdeel van die behandeling. In spoedsituaties, wanneer het onmogelijk is de wil van de patiënt of zijn vertegenwoordiger te achterhalen, voert de beroepsbeoefenaar alle noodzakelijke tussenkomsten uit.

"In het ziekenhuis planden ze zonder mijn toestemming een endoscopie. Ik wist niets over bestaande verdovingen en er werd evenmin gesproken over mogelijke complicaties."

Toegang tot patiëntendossier

U hebt recht op een zorgvuldig bijgehouden en veilig bewaard medisch dossier. U mag een kopie van uw medisch dossier opvragen (tegen kostprijs). Na overlijden van de patiënt is enkel onrechtstreekse inzage mogelijk in diens patiëntendossier door de naaste familieleden tot en met de tweede graad en enkel via een beroepsbeoefenaar (enkel indien patiënt zich tijdens zijn leven er niet tegen verzet heeft).

"Ik heb volgende maand een afspraak bij een specialist in een ander ziekenhuis. Is het mogelijk een kopie van mijn volledig medisch dossier op te vragen voor deze second opinion?"

Bescherming van persoonlijke levenssfeer

Enkel de zorgverleners die betrokken of nodig zijn bij uw onderzoek of uw behandeling, mogen hierbij aanwezig zijn. De informatie in verband met  uw gezondheidstoestand mag niet aan derden worden meegedeeld, behalve in geval van wettelijke afwijking en indien het nodig is voor de bescherming van de volksgezondheid of voor het beschermen van de rechten van anderen.

In UZ Leuven kunt u ook onderzocht, behandeld en verzorgd worden door artsen, verpleegkundigen en paramedici in opleiding. U dient hierover op voorhand geïnformeerd te worden. Informatie over uw gezondheid mag slechts in uitzonderlijke, door de wet omschreven, omstandigheden aan derden worden meegedeeld.

"Ik hoorde de verpleging praten over mijn ziekte en behandeling in de gang van de afdeling. Andere patiënten en bezoekers konden dit zomaar horen."

Klachtenbemiddeling

Wanneer u van oordeel bent dat een patiëntenrecht niet werd gerespecteerd dan kan u contact opnemen met de ombudsdienst van het ziekenhuis. De ombudsdienst luistert, geeft informatie en bemiddelt om de communicatie te bevorderen en de vertrouwensbreuk tussen u en de zorgverleners te herstellen.

"Tijdens mijn laatste consultatie sprak de arts over een dringende operatie. We zijn nu 3 maanden verder en ik heb nog steeds geen opnamedatum gekregen, ondanks mijn herhaaldelijke telefoontjes. Ik verzoek uw tussenkomst in dit stagnerende dossier."

"Ik werd niet op de hoogte gebracht van de dure kostprijs van de ingreep en ben van mening dat mijn recht op geïnformeerde toestemming niet werd gerespecteerd. Graag uw bemiddeling om tot een oplossing te komen."

Pijnbestrijding 

U hebt recht op pijnbestrijding. Zorgverleners moeten aandacht hebben voor pijn, de pijntoestand evalueren, de pijn behandelen en verzachten.

"De pijn na mijn operatie was ondraaglijk. De verpleging had hier geen oren naar. Achteraf bleek dat de pijnpomp niet goed werkte."

3 belangrijke aandachtspunten

  1. U heeft als patiënt niet alleen rechten, maar ook de plicht om zo goed mogelijk met de zorgverleners samen te werken. Geef hen alle nodige en gevraagde informatie, kom uw afspraken na en volg hun advies (medicatie, dieet,…) op. Respect voor elkaar draagt bij tot een goede zorgrelatie. 
  2. Bij het uitvoeren van uw rechten kan u worden bijgestaan door een zelfgekozen vertrouwenspersoon.
  3. Wanneer u als patiënt niet in staat bent om uw rechten zelf uit te oefenen dan kan uw vertegenwoordiger dat in uw plaats doen. Deze persoon is ofwel door u aangesteld, ofwel door de vrederechter als bewindvoerder ofwel een cascade van uw familieleden tot en met de tweede graad.