Barsten en scheuren
Anne Gessler
18-06-12
Barsten en scheuren
Woordje van de pastor - door Anne Gessler
Mijn grootmoeder kon niets weggooien. Niet dat de zolder of de kelder vol oude rommel zaten, het was veeleer zo dat ze dingen bleef gebruiken tot die letterlijk uit elkaar vielen, en als het even kon zelfs nog langer. Als we haar dan een nieuw tafelkleed, tuinzetel of kookpot cadeau gaven was ze daar oprecht blij mee. Ze bedankte ons duizend keer, zette het in het zicht, keek er enkele dagen naar en borg het dan eerbiedig op in een kast. In de meeste gevallen raakte ze het nooit meer aan. Ik dacht altijd dat ze niet wilde dat de nieuwe dingen zouden verslijten, maar het tegendeel was waar, zoals ze me kort voor haar dood uitlegde.
Door een barst komt het licht binnen
“Die nieuwe dingen zijn leeg. Ze hebben geen ziel en geen geschiedenis. En ik krijg het niet over mijn hart om de oude dingen weg te doen. Elke kras, elke kreuk en elke scheur vertelt een verhaal en zit vol herinneringen.” We hebben dikwijls geglimlacht om haar nostalgie, maar toen ze overleden was en we haar huis moesten leegmaken, hebben we wel de nieuwe, dikwijls nog ingepakte dingen weggegeven en de oude behouden. Vol krassen en scheuren, en vol herinneringen.
“Luid de klokken die nog kunnen luiden.” zingt Leonard Cohen. “Vergeet de perfectie. Overal zit een barst in. Zo komt het licht binnen.”
Na meer dan tien jaar als ziekenhuispastor realiseer ik me dat dit één van de redenen is waarom ik zo van dit werk houd. In tegenstelling tot het vaak gepolijste oppervlak in het gewone leven krijgen we hier heel veel barsten en scheuren te zien. En valt er vaak ook veel licht binnen, al zou je dat op het eerste zicht niet verwachten.
Iedereen is ergens echt goed in
Er is bijvoorbeeld een jongeman die ik al jaren ken. Laten we hem Joris noemen. Naast zijn chronische darmaandoening heeft hij ook een zware mentale handicap. Bij elke opname of consultatie kreeg ik een stuk van zijn verhaal te horen. Niet van hem, omdat hij niet kan praten, maar van zijn moeder. Helaas klonk dat verhaal steeds wanhopiger. Hij werd te oud voor school, en in alle vormen van dagopvang en beschutte werkplaatsen en ook thuis liep het telkens mis omwille van zijn oncontroleerbare woede-uitbarstingen, waarbij hij letterlijk alles kapotsloeg. Het ging van kwaad naar erger tot er een jonge psycholoog bij geroepen werd die de zaak creatief aanpakte. Hij vroeg de moeder waar haar zoon echt goed in was. Ze antwoordde spontaan: “Hij heeft een gouden hart, hij is heel sterk en hij krijgt alles kapot.” Het leek een absurd idee, maar het werkte. Joris werkt ondertussen al enkele jaren in het containerpark, waar hij dingen tot in de kleinste onderdelen uit elkaar mag halen. Als zijn moeder over zijn werk vertelt straalt hij, hij is zichtbaar fier dat hij ergens zo goed in is. Hij kan ook zijn agressie kwijt en is daardoor thuis veel rustiger. Een grote barst, en heel veel licht op een erg duister ogenblik.
Het onmogelijke doen
Zo is er bijvoorbeeld de dochter die elke dag trouw bij haar dementerende vader op bezoek komt. Het is ontroerend hoe teder ze met hem omgaat. Als ik haar dat zeg, begint ze te wenen. “Mijn vader was zo’n fiere, intelligente man. Hij is altijd wiskundeleraar geweest. Ik vind het zo pijnlijk om te zien hoe weinig er van hem overblijft, vooral omdat ik weet dat hij dat zelf verschrikkelijk zou vinden. Maar anderzijds was hij ook zo streng en vaak ontoegankelijk. Als kind was ik altijd een beetje bang voor hem. Nu er zoveel wegvalt, komt er een heel zachte kant van hem naar boven, en op een vreemde manier ben ik daar dankbaar voor.” Grote barsten, een hele persoonlijkheid die afbrokkelt. Veel pijn, maar ook een zacht licht dat er doorheen schijnt. Veel liefde en een beetje troost.
Maar soms is het leed zo zwaar dat het cynisch zou zijn om te zeggen dat er op die manier ook licht naar binnen komt. Dan gaat het niet meer om een barst, maar om een gapende afgrond. Als ziekenhuispastor ontmoet ik mensen ook op die momenten. Ik zie dan hoe groot het lijden kan zijn, hoe verpletterend en overweldigend. Maar ik zie ook hoe sterk mensen vaak zijn of doorheen hun ervaringen worden. Ik zie hoe ze het onmogelijke doen, en in complete, inktzwarte duisternis op zoek blijven gaan naar een klein straaltje licht. Dat vervult me met oneindige bewondering.
In de UZ Leuven werken 10 pastores. Anne is één van hen. U kunt met een pastor contact opnemen via de verpleegeenheid of via het secretariaat, tel. 016 34 86 20.
• Vraag een gesprek met een pastor aan
• Reageer op dit artikel: mail Anne
Print
Stuur door