Regionale anesthesie

Veel patiënten, zelfs verschillende dokters, veronderstellen dat heelkunde enkel onder algemene anesthesie kan gebeuren. Dit is niet waar. Verschillende procedures kunnen gebeuren bij wakkere patiënten met regionale anesthesie.

Patiënten hebben ook twijfels om hun chirurgie te laten gebeuren onder regionale anesthesie. Hoe meer patiënten echter de redenen en de voordelen van regionale anesthesie verstaan, hoe meer patiënten er zullen kiezen voor deze vorm van verdoving.

Om deze reden hebben we dan ook deze verschillende pagina's neergeschreven.

Algemene informatie

Wat is regionale anesthesie?

Anesthesie betekent afwezigheid van gevoel. Regionale anesthesie onderbreekt de bezenuwing van een lichaamsdeel zoals de arm, waardoor de patiënt hier geen pijn kan voelen.

Hoe wordt regionale anesthesie gebruikt?

Regionale anesthesie wordt gebruikt om pijn tijdens de heelkunde te voorkomen. Soms wordt het als enige vorm van anesthesie gebruikt, zodat de patiënt wakker blijft tijdens de operatie. Soms wordt regionale anesthesie gecombineerd met slaapmedicatie, zodat u zich kan ontspannen tijdens de operatie. Soms wordt regionale anesthesie gecombineerd met een algemene narcose, meestal om voor een goede postoperatieve pijnstelling te bekomen

Welke medicatie wordt er gebruikt?

Lokale anesthetica blokkeren de zenuwgeleiding en worden bijna altijd gebruikt voor regionale anesthesie. Ze verhinderen het optreden van pijn en verminderen de spierkracht tot het blok uitgewerkt is.

Verschillende lokale anesthetica

  • Marcaïne, Naropin en Chirocaïne zijn langwerkende lokale anesthetica
  • Scandicaïne is een intermediar werkend lokaal anestheticum
  • Xylocaïne is een kortwerkend lokaal anestheticum

Andere medicamenten kunnen toegevoegd worden aan deze lokale anesthetica:

  • Adrenaline
  • Catapressan
  • Fentanyl of Sufentanil
Doet het prikken van een block pijn?

Wanneer men een block prikt veronderstelt dit uiteraard het gebruik van een naald en een spuit om het medicament op de juiste plaats in te spuiten. Spijtig genoeg kan dit een beetje oncomfortabel zijn. De anesthesist zal echter de huid op de plaats waar hij prikt verdoven, waardoor u minder last zal hebben.

Zenuwen ter hoogte van de arm, lies, been, enzovoort worden opgespoord met lichte stroomstootjes, die gegenereerd worden met een zenuwstimulator. Wanneer men met de naald dicht bij de zenuw komt zal het lidmaat beginnen te bewegen. Dit kan een vreemd gevoel geven, maar het doet meestal geen pijn.

Zal het block voldoende werken?

Wanneer een voldoende hoeveelheid van het juiste product op de juiste plaats goed werd ingespoten, zal het blok voldoende goed werken. Soms is het gemakkelijk om de juiste plaats op te sporen (vb. een ruggenprik), soms kan het opsporen van een zenuw moeilijk zijn (vb. interscalenusblok). Het duurt meestal 15 à 45 minuten alvorens een block goed werkt.

Vaak uitgevoerde blocks werken in 90 à 99 % van de gevallen, afhankelijk ven het type block en de kennis van de anesthesist.

Wat gebeurt er indien het block niet werkt?

Wanneer een block niet werkt zijn er verschillende opties:

  • Meer lokaal anestheticum inspuiten indien mogelijk
  • Indien mogelijk een ander block uitvoeren
  • U een beetje slaperig maken
  • Overschakelen naar algemene anesthesie
Wat zijn de onaangename effecten en potentiële nevenwerkingen?

Over het algemeen is regionale anesthesie veilig en gaat gepaard met weinig nevenwerkingen.

Het meest onaangename effect van een regionale anesthesie is waarschijnlijk de voosheid en spierzwakte van het verdoofde lichaamsdeel. Dit verdwijnt na enkele uren.

De nevenwerkingen die optreden, hangen meestal af van het type blok. Zo kan het lokaal anestheticum accidenteel ingespoten worden in een bloedvat, wat aanleiding kan geven tot epilepsie en hartstilstand. Om deze reden wordt het lokaal anestheticum steeds traag ingespoten en gebeurt de techniek steeds door een anesthesist in een ruimte waar zuurstof en reanimatiemateriaal aanwezig is.

Zenuwschade

Zenuwschade kan ook optreden en werd reeds elders besproken. Zenuwschade (uitval of doofheid) kan optreden door beschadiging met een naald tijdens het uitvoeren van een regionale anesthesie of het kan veroorzaakt worden door druk op een zenuw tijdens een operatie.

Meestal is deze beschadiging tijdelijk en herstelt binnen twee à drie maand.

Waarom zou ik kiezen voor een regionale anesthesie?
  • Regionale anesthesie vermijdt de risico's en nevenwerkingen van algemene anesthesie, zoals misselijkheid en braken
  • Regionale anesthesie werkt langer dan de chirurgie, waardoor dus ook de pijnverdoving langer blijft doorwerken
  • Regionale anesthesie kan bloedverlies reduceren
  • Sommige patiënten verkiezen om alles onder controle te houden
Waarom zou ik niet kiezen voor een regionale anesthesie?
  • In bepaalde omstandigheden is een regionale anesthesie niet aangewezen voor een bepaald type ingreep. De meeste ingrepen thv. borstkas en buik moeten onder algemene narcose gebeuren. Men kan u wel regionale anesthesie voorstellen voor postoperatieve pijntherapie.
  • Sommige anesthesisten zijn niet bedreven in het uitvoeren van regionale technieken
  • Sommige patiënten willen niet wakker zijn tegen een ingreep. De anesthesist kan u echter lichte slaapmedicatie toedienen zodat u tijdens de ingreep zich zeer comfortabel voelt

Verschillende blocks

Techniek voor verdoving van de schouder: het interscalenusblock

De meeste ingrepen aan de schouder en aan de bovenarm doen ontzettend veel pijn na de operatie. Om deze reden wordt er vaak een interscalenusblock geplaatst.

Het interscalenusblock wordt geprikt voor u in slaap wordt gedaan. Het prikken van dit interscalenusblock neemt in totaal ongeveer 15 minuten in beslag. Men prikt het block in de voorbereidingsruimte en het kan zijn dat u een tijd moet wachten voor de operatie start.

In de hals zal men de correcte plaats opzoeken waar de anesthesist zal prikken. Na ontsmetting en lokale verdoving van de huid zoekt men de zenuwen op die de schouder en de arm bezenuwen. Dit gebeurt met een naald, die u zal voelen bewegen onder de huid. Dit is meestal niet pijnlijk. Men spoort de zenuwen op met elektrische schokjes waardoor de arm of schouder beweegt. Dit is op zich niet pijnlijk maar kan een onaangenaam gevoel veroorzaken. Na het inspuiten van de verdovingsproducten zal men in de nabijheid van de zenuwen een buisje achterlaten. Langs dit buisje kunnen we dan verdovingsproducten met behulp van een pijnpomp toedienen.

Zoals elke techniek kunnen ook bij deze techniek een aantal complicaties voorkomen: infectie ter hoogte van de punctieplaats, zenuwbeschadiging door de naald, allergie op de ontsmetting- of verdovingsproducten, inspuiten van het verdovingsproduct in de bloedbaan met een toxische reactie tot gevolg, tijdelijke kortademigheid, tijdelijk afhangen ooglid, tijdelijke heesheid, enzovoort. De anesthesiemedewerker kan, wanneer u dit wenst, hier meer uitleg over geven.

Na het plaatsen van dit interscalenusblock zal de anesthesist starten met de algemene anesthesie.

korte voorstelling interscalenusblock (pdf, 200.6 KB) 

Techniek voor het verdoven van de hand of arm
De intraveneus regionale anesthesie

Een Biers block, ook wel intraveneus regionale anesthesie genoemd, is een techniek die ingevoerd werd door Dr. Bier in 1908. Het kan gebruikt worden voor kortdurende ingrepen aan hand en voorarm.

Nadat een infuusnaald geplaatst werd thv. de te verdoven arm, wordt de arm strak gewindeld en afgesloten door een knelband. Nadien wordt het product via de naald geïnjecteerd. Onmiddellijk na injectie begint de verdoving te werken en kan de chirurg opereren.

Het axillair block

Ter hoogte van de oksel zoekt men de zenuwen op met een zenuwstimulator. Men spuit een lokaal anestheticum in en laat eventueel een katheter (dit is een dun buisje) achter in de nabijheid van de zenuwen. Op deze katheter kan later een pijnpomp geplaatst worden

Deze techniek kan gebruikt worden voor ingrepen ter hoogte van de hand en de voorarm

Technieken voor het verdoven van het been
Regionale anesthesie voor ingrepen aan het been
Het femoralisblock

De zenuwen die het been bezenuwen worden in de lies opgespoord met een zenuwstimulator. Deze techniek kan gebruikt worden voor verdoving na ingrepen van de knie. Men zal dan ook een pijnpomp installeren na de ingreep.

Ofwel wordt alleen deze techniek uitgevoerd, ofwel, zoals na een totale knieprothese, wordt deze techniek uitgevoerd in combinatie met een ischiadicusblock, waarbij men een zenuw opspoort in de bil.

Het ischiadicusblock

De zenuwen die het been bezenuwen worden in de bil opgespoord met een zenuwstimulator. Deze techniek kan gebruikt worden voor verdoving na ingrepen van de knie. Men zal dan ook een pijnpomp installeren na de ingreep.

Ofwel wordt alleen deze techniek uitgevoerd, ofwel, zoals na een totale knieprothese, wordt deze techniek uitgevoerd in combinatie met een femoralisblock, waarbij men een zenuw opspoort in de bil.

Technieken voor het verdoven van de voet
Het popliteaal block

Bepaalde ingrepen aan de voorvoet (correcties ter hoogte van de tenen) kunnen gebeuren met een popliteaal block. De zenuwen die de voet bezenuwen worden in de kniekuil opgespoord met een zenuwstimulator.

korte voorstelling popliteaal block (pdf, 123.82 KB)

Het enkelblock

Bepaalde ingrepen aan de voorvoet (correcties ter hoogte van de tenen) kunnen gebeuren met een enkelblock. De zenuwen, die de voet bezenuwen, worden ter hoogte van de voet geïnfiltreerd met lokaal anesthetica.