Geneesmiddelen tegen ADHD kenden de laatste 5 jaar een grote stijging. "Een gevolg van verhoogde prestatiedruk op kinderen", zegt professor Danckaerts.
Geneesmiddelen tegen ADHD kenden de laatste 5 jaar een grote stijging. "Een gevolg van verhoogde prestatiedruk op kinderen", zegt professor Danckaerts.

Cijfers tonen het aan: het gebruik van bepaalde psychofarmaca bij kinderen stijgt jaar na jaar. Maar ook de kritiek daarop gaat in stijgende lijn. Professor Marina Danckaerts ziet in de stijging én kritiek vooral een maatschappelijk probleem.

Stijging niet bij alle psychofarmaca

Het gebruik van psychofarmaca bij kinderen en jongeren stijgt: objectieve cijfers bevestigen dat. “Toch mag je het niet veralgemenen”, vertelt prof. dr. Marina Danckaerts, diensthoofd kinder- en jeugdpsychiatrie in UZ Leuven.

Er zijn bepaalde geneesmiddelen die een piek kennen. De opmerkelijkste stijging is er bij de psychostimulantia, geneesmiddelen voor de behandeling van ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder). Het Riziv toont een stijging van 33 % in vijf jaar tijd.

ADHD en leerprestaties

Enkele decennia geleden behandelde men enkel de meer ernstige vormen van ADHD, die een hoog risico op verstoorde persoonlijkheidsontwikkeling en delinquentie hadden. Maar op dit moment lijkt die focus verschoven naar behandeling van de impact van ADHD op leerprestaties. De druk om een kind zo goed mogelijk te laten presteren in deze maatschappij neemt toe. Daardoor komen alsmaar minder ernstige vormen van aandachtsproblemen toch in de hulpverlening terecht.

Zowel op de stijging van de antipsychotica als op het veelvuldig voorschrijven van aandachtsstimulerende middelen, komt veel kritiek.

Deels terecht, vindt professor Danckaert. "Je kunt je inderdaad vragen stellen bij het voorschrijven van medicatie met als enige reden concentratieproblemen op school. Maar je mag niet vergeten dat een kind met ADHD dag in dag uit te maken heeft met een overdosis negativiteit en kritiek op zijn gedrag.”

Dubbele houding

Als je die kinderen de mogelijkheid wil ontnemen om via medicatie meer succeservaringen te krijgen, heb je een alternatief draagvlak vanuit de maatschappij nodig. Stellen dat medicatie overbodig is, maar tegelijkertijd de kinderen onderdompelen in een bad van negativiteit, is geen verantwoorde keuze. De houding van onze maatschappij is dubbel. We leven in een maatschappij die uiterst prestatiegericht is en enorm gericht is op het verwezenlijken van je individuele potentieel. Langs de andere kant is er een verwijt aan ouders die alles proberen om hun kinderen toch in dat systeem te laten meedraaien.

Prestatiedruk bij kinderen

“Wat vooral vergeten wordt in de discussie, is dat het kind zelf vaak een ongelukkig kind is. Mochten we in een meer speelse kindvriendelijke maatschappij leven, die kinderen tijd geeft om ‘groot’ te worden op hun eigen tempo, zouden kinderen niet dagelijks worstelen met een berg huiswerk. Dan zou onderwijs minder prestatiegericht kunnen zijn en meer nadruk leggen op het aanleren van sociaal gedrag, solidariteit en duurzaamheid.”

Huiswerk

Ook het schoolsysteem legt vandaag de dag veel druk op kinderen. Wat zou er bijvoorbeeld gebeuren, mochten we van vandaag op morgen àl het huiswerk afschaffen in het lager onderwijs?

Professor Danckaerts: "Volgens mij zouden de verschillen tussen kinderen dan kleiner worden. Uiteraard zullen dan andere verschillen tussen kinderen duidelijk worden, maar die zouden dan tenminste zelf kunnen denken en handelen. “Helaas is de realiteit in afdelingen kinder- en jeugdpsychiatrie anders: meer en meer jongeren vertonen ernstig probleemgedrag en vinden geen houvast in hun omgeving om te geloven in hun eigen kracht. Ook daar is medicatie soms een steun om zich veilig te voelen in die woelige jeugdjaren.”

Meer info