UZ Leuven

Abdominale heelkunde

Fundamenteel Onderzoek
Periopertieve immunosuppressie en circulerende tumorcellen bij pancreascarcinoom.

Klinisch Onderzoek

• Peritoneale tumorcellen bij transserosale gastrointestinale tumoren: perioperatieve diagnostiek, hyperthermie met intraperitoneale chemotherapie.
• COLOR II studie: laparoscopische versus open totale mesorectale excisie voor de behandeling van rectumtumoren.
• PROCARE: Project on Cancer of the Rectum. Organisatie van het Nationaal project voor verbetering van de outcome. Gesteund door het Kenniscentrum en het Riziv.

>>Top

Abdominale transplantchirurgie

Fundamenteel onderzoek
Immuunsuppressie veroorzaakt onder andere de novo malignancies. Succesvolle ontwikkeling van tolerantie in de klinische praktijk zou toelaten om een orgaan te transplanteren zonder toediening van niet-specifieke immuunsuppressoren. Onze eenheid bestudeert de rol en functie van Regulatory cellen en de invloed van immuunsuppressie op hun ontwikkeling in een rat model van tolerantie inductie via donor-specifieke bloedtransfusie. Dit onderzoek is gesteund door een OT-toelage (een onderzoekstoelage van het bijzonder onderzoeksfonds) en door het FWO (Fonds voor Wetenschappelijk onderzoek).

Klinisch onderzoek
Klinisch onderzoek richt zich op de ontwikkeling van nieuwe immuunsuppressieve regimes en minimalisatie van immuunsuppressie posttransplant. De laatste jaren is er een toename van incidentie van Hep C cirrose die vaak geassocieerd is met HCC. Door het tekort aan organen overlijden veel van deze patiënten op de transplantatiewachtlijst terwijl een leverTx 90 procent kans op genezing zou kunnen bieden. Daarom bestuderen wij in het labo andere bronnen van leverdonoren met name de ‘non-heart-beating donoren’. Bij deze donoren wordt de lever blootgesteld aan warme ischemie. Tolerantie aan warme ischemie en een strategie om deze tolerantie te verbeteren (biologische manipulatie en machine perfusie) worden bestudeerd in een varkensmodel.

>>Top

Algemene Medische Oncologie

Voor de meeste tumortypes bestaat er een waaier van studies, expanded access en compassionate use programma’s die kunnen aangeboden worden aan de patiënten. Zelfs voor zeer zeldzame tumoren worden tumorspecifieke studies gedaan en de geneesmiddelen die niet in aanmerking komen voor terugbetaling in België kunnen in vele gevallen ter beschikking van de patiënt worden gesteld.

 Een van de sterkten van de afdeling is ‘early drug development’. Dit wordt weerspiegeld in een groot aantal klassieke en ziektespecifieke fase 1-studies. Fase 1-studies vormen een routineactiviteit. Er zijn fase 1-studieopportuniteiten voor patiënten met solide tumoren en lymfomen waarbij de standaardbehandeling gefaald heeft of waar geen standaardbehandeling beschikbaar is.

Het Laboratorium Experimentele Oncologie werkt nauw samen met andere onderzoekers zowel binnen UZ en de K.U.Leuven als daarbuiten. De faciliteiten zijn bijzonder goed en de dagelijkse leiding ligt in handen van Dr. Cristiana Stefan, een klinisch biochemicus. Zij wordt bijgestaan door doctorandi en laboranten. Het laboratorium ondersteunt de klinische activiteiten van de dienst Algemene Medische Oncologie en is het platform voor PhD- en masterstudenten om onderzoek te doen, sommigen ondersteund door het FWO, IWT en andere instellingen.

Terwijl ons wetenschappelijk werk wordt gedreven door onderzoek en innovatie, zijn onze dagelijkse klinische activiteiten gefocust op de best mogelijke patiëntenzorg en ethisch verantwoordde geneeskunde.

>>Top

Centrum Menselijke Erfelijkheid

Fundamenteel onderzoek

Het fundamenteel onderzoek bestaat uit het ontwikkelen van cytogenetische en moleculair genetische technieken en /of toepassen ervan. Dit heeft als doel genen en mechanismen te identificeren die betrokken zijn bij de pathogenese van kwaadaardige aandoeningen. De gebieden waarin we actief zijn, omvatten acute lymfatische leukemie, acute myeloïde leukemie, chronische myeloproliferatieve aandoeningen lymfomen, maligne neoplasmen van mesenchymale origine, en neurofibromatosis type 1.

Klinisch onderzoek

Het klinische research bestaat voornamelijk uit participatie als referentielaboratorium aan samenwerkende studiegroepen in nationale en internationale context (Belgian Hematological Society, HOVON, EORTC).

>>Top

Dermatologie

Fundamenteel onderzoek

• De rol van AKT Kinase in huidkanker door zonexpositie (OT/04/42): gezien de epidemiologische link tussen zonexpositie en huidkanker richten we ons op de respons van normale en maligne huidcellen op UVB. De doelstelling is het definiëren van signaaltransductiewegen die bijdragen tot het ontstaan van maligne cellen. We bestuderen meer bepaald de signaaltransductiewegen die tussenkomen in apoptose of gecontroleerde celdood, gezien apoptose kan beschouwd worden als een beschermingsmechanisme van de cel tegen maligne transformatie. Zo hebben we kunnen aantonen dat AKT, ook gekend als proteine kinase B, een uitstel geeft van UVB geïnduceerde apoptose, via neutralisatie van het proapoptotische BAD (BCL-2 agonist of cell death protein). We hebben ook aangetoond dat twee plaveiselcel carcinoma cellijnen een gedereguleerde apoptotische respons op UVB vertonen, welke overeenkomt met een constitutieve AKT activatie in één cellijn en deficiënte fosforylatie van AK in de andere cellijn.
• p53 en de adaptieve respons van de huid op UVB (LRD project): Hierbij tonen we aan dat de activatie van p53 door UVB niet enkel getriggerd wordt door directe DNA schade, maar ook door ROSgemedieerde oxidatie van membraanlipiden die op hun beurt cytosolische signaaltransductiewegen activeren. We konden ook aantonen dat een lage UVB-dosis niet enkel resulteert in overleving, doch ook een adaptieve respons in de cel induceert die de weerstand van de cellen tegen een tweede hogere UVB-dosis doet toenemen. Deze adaptieve respons wordt althans gedeeltelijk gemedieerd via het p53 proteïne en zijn groeiarrest (p21) en herstel (p53R2) geassocieerde target genen.

Klinisch onderzoek

• Afgeronde studie: risicofactoren bij het maligne melanoom (JEADV, Nijsten et al, 2005).
• Lopende studie: chemopreventie van huidkanker (samenwerking Dermatologie, Universiteit Antwerpen), een epidemiologische studie die de relatie onderzoekt tussen het ontstaan van huidkanker, gebruik van geneesmiddelen en atopische constitutie. De studie omvat alle melanoompatiënten op onze dienst, gediagnostiseerd vanaf 2004.

>>Top

Digestieve oncologie

Fundamenteel onderzoek
• Onderzoek naar de rol van Wnt/β-catenine signalisatie in tumorigenese van epitheliale en mesenchymale weefsels en identificatie van nieuwe interagerende eiwitten.
• Typeren van colorectale tumoren met het oog op de validatie van prognostische merkers: Translationeel onderzoeksproject: analyse voor MSI, LOH, p53, Kras, BRAF,
• Typeren van kiembaan polymorfismen in genen betrokken bij chemotherapie gerelateerde toxiciteit: UGT1A1
• Onderzoek naar predictieve markers voor respons op Epidermale Groeifactor Receptor inhibitoren door retrospectieve analyse van tumoren afkomstig van behandelde patienten. Studie gericht op expressie en mutatie analyse van genen betrokken in de EGFR cascade
• In vitro evaluatie naar de rol van Epitheliale Mesenchymale transitie in de gevoeligheid aan EGFR inhibitoren
• Analyse van kiembaan polymorfisme die de therapierespons en toxiciteitsprofiel aan EGFR inhibitoren kunnen beinvloeden
• Studie naar de invloed van EGFR signalisatie op het paracellulaire magnesium transport in de nier zowel bij patienten als in cellijnen en muismodellen
• Evaluatie van geneesmiddelen interacties en van werkingsmechanismen van geneesmiddelen in in vitro modellen met specifieke focus op Epidermale Groeifactor Receptor inhibitoren (samenwerking met universiteit van Belfast)
• Identificatie van diagnostische en prognostische merkers voor het Hepatocellulair carcinoma (HCC) via correlatie van genexpressie-profielen met clinicopathologische kenmerken
• Studie van primaire levertumoren met progenitorcel-kenmerken
• Ontwikkeling van in vitro en in vivo modellen van HCC voor de studie van invasie en geneesmiddelen-resistentie
• Opsporen/identificatie van PLGF (placenta growth factor) in gastrointestinale tumoren.
• FWO project nr. 3M050054 (2006-2009) in samenwerking met Prof. dr. T. Roskams, Pathologische Ontleedkunde. Onderwerp: Hepatocellulair carcinoom. Titularis: T. Roskams, C. Verslype, J. Van Pelt, D. Cassiman
• Samenwerking National Institute Health USA (T. Thorgeirsson) en Prof. dr. T. Roskams, Pathologische Ontleedkunde. Onderwerp: Hepatische progenitorcellen en HCC

Klinisch onderzoek

• De ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen en behandelingsstrategieën bij
patiënten met gemetastaseerde gastrointestinale tumoren en in de adjuverende situatie voor of na heelkundige resectie met curatieve intenties.
• De ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen voor de behandeling van patiënten met primaire levertumoren
• De rol van betere en meer preciese diagnostiek van gastrointestinale tumoren: rol van PET scan en van CT virtuele colonoscopie.
• Optimalisatie van de diagnostiek van focale letsels in cirrotische levers
• Erfelijke tumoren: diagnose, indicatiestelling voor mutatieanalyse, genetische counselling, risk assesment en uitwerken preventie onderzoeksstrategie voor patienten met syndromisch en niet syndromisch verhoogd risico op colorectale tumoren. Registratie van klinische gegevens in databaseregistratie van mutaties bij patiënten met FAP en HNPCC syndroom en correlatie met klinische gegevens
• Studie van verschillende transarteriële embolisatie-technieken voor primaire leverkanker en levermetastasen van gastrointestinale tumoren
• Bepalen predictieve merkers voor chemoradiotherapie bij rectumcarcinoma
• Identificatie van diagnostische en prognostische merkers voor het Hepatocellulair carcinoma via correlatie van genexpressie-profielen met clinicopathologische kenmerken.
• Studie van primaire levertumoren met progenitorcellen-kenmerken.
• Ontwikkeling van in vitro modellen van HCC voor de studie van invasie en geneesmiddelen-resistentie.
• De ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen voor de behandeling van patiënten met primaire levertumoren.
• Studie van verschillende transarteriële embolisatie-technieken voor primaire leverkanker en levermetastasen van gastrointestinale tumoren.

>>Top

Endocrinologie

Fundamenteel onderzoek

Werkingsmechanische van 1,25(OH)2D3 en analogen in kankermodellen 1,25-dihydroxyvitamine D (1,25(OH)2D3), de geactiveerde vorm van vitamine D, speelt niet alleen een centrale rol in calcium- en bothomeostase (klassieke effecten), maar heeft ook krachtige antiproliferatieve,

prodifferentiërende en proapoptotische effecten (niet-klassieke effecten). Tal van structurele analogen zijn inmiddels beschikbaar, met krachtige antiproliferatieve en minimale calciëmische effecten. In onze onderzoeksgroep (Laboratorium voor Experimentele

Geneeskunde en Endocrinologie, LEGENDO) wordt intensief onderzoek verricht naar de moleculaire basis voor analoog-specifieke en weefselspecifieke effecten in verschillende kankermodellen (borst, bot, leukemie,schildklier), met het oog op potentieel gebruik bij

patiënten waarbij de standaardtherapie faalt.

Translationeel onderzoek

Proteoomanalyse van folliculair schildkliercarcinoom. Door middel van proteoomonderzoek (techniek waarbij alle eiwitten aanwezig in een weefsel in kaart gebracht worden) wordt gezocht naar eiwitten die verschillend tot expressie komen in folliculaire adenomen

(frequent) en folliculaire carcinomen (zeldzaam). Hiervoor werd in samenwerking met de dienst Neus-Keel-Oorziekten sinds 2000 een schildklierweefselbank aangelegd. Deze schildklierweefselbank zal in de komende jaren verder aangevuld worden, zodat een

histologisch gekarakteriseerde stalencollectie met gegevens over de klinische afloop kan gegenereerd worden.

Via proteoomonderzoek kunnen nieuwe ‘merkers’ gevonden worden die kunnen bijdragen tot betere diagnostiek, prognosestelling en aldus therapie ‘op maat’, maar ook kunnen fungeren als doelwit voor de ontwikkeling van nieuwe behandelingsstrategieën. Deze directe link tussen basisonderzoek en klinisch onderzoek binnen éénzelfde centrum zal niet alleen

toelaten interessante casussen en weefselmateriaal aan te brengen, maar ook om de in het labo bereikte experimentele resultaten te correleren met klinische outcomegegevens en te valideren in nieuwe klinische casussen.

Klinisch onderzoek

• Multipele klinische studies, vooral in patiënten met groeihormoondeficiëntie als resultaat van vroegere tumorbehandeling en in patiënten met groeihormoonproducerende hypofysetumoren (acromegalie).
• Actieve betrokkenheid in de generatie en de analyse van een nationale databank over de demografie en behandeling van acromegalie (AcroBel) in België.

>>Top

Gynaecologie en verloskunde

Fundamenteel onderzoek

• Proteomics bij endometriale en cervicale tumoren,in het kader van een pan-Europees project.
• Chemotherapie tijdens de zwangerschap: farmacokinetiek en lange-termijneffecten op de neonaat.
• Familiale tumoren in de gynaecologische oncologie: uitwerken van een databank van Vlaamse patiënten.
• Belang van WT-1 bij gynaecologische tumoren en onderzoek naar mogelijkheid tot vaccinatie tegen WT-1-gestuurde tumoren.
• Impact van gynaecologische-oncologische chirurgie op de sexualiteit en partnerrelatie.
• Aromatase-inhibitoren en hun impact op kwaliteit van leven en gewrichtsaandoeningen bij de behandeling van borstkanker.
• Genetische predictie van prognose en platinum resistentie bij het ovariumcarcinoom.
• Genetische predictie van prognose en response op therapie bij cervix- en endometriumcarcinoom.

De eerste drie onderzoeksprojecten zijn lopende projecten. De andere zijn projecten die net opgestart zijn of in de nabije toekomst zullen opgestart worden.

Klinisch onderzoek

Klinische studies gaan uit van de EORTC, industrie of lopen enkel binnen onze dienst. Hiervoor kunnen we een beroep doen op vijf trial-nurses die de studies mee in goede banen leiden en die er mee voor zorgen dat we binnen de gynaecologische groep van de EORTC het meeste patiënten aanbrengen. Gemiddeld zijn er tussen vijftien en twintig studies open voor inclusie.

>>Top

Hematologie

Fundamenteel onderzoek

Binnen het Leuvense Stamcelinstituut (SCIL) onder leiding van prof. dr. Catherine Verfaillie zijn er meerdere projecten waarbij onderzoek wordt gedaan of waarbij nieuwere stamcelbronnen op termijn therapeutisch perspectief kunnen bieden voor patiënten met beenmergfalen zoals Myelodysplasie.

• Multipotente adulte progenitor cellen (MAPCs) voor enkelvoudige genetische defecten in de hematopoiese.
• Expansie van hemopoietische stamcellen uit navelstrengbloed.
• Studie van het aantal, klonaliteit en hematopoietische capaciteit van multipotente adulte progenitorcellen.
• Identificatie van de genen van belang voor auto-vernieuwing en differentiatie van humane hematopoietische stamcellen.
• Studie van de rol van hematopoietische stamcellen en multipotente adulte progenitorcellen bij myelodysplastische syndromen.

Klinisch onderzoek

• Binnen het klinisch onderzoek is er een onderzoeksproject waar met behulp van cytomorfologisch, immunologisch en cytogenetisch onderzoek gekeken wordt of de diagnose en prognose van myelodysplasie beter gesteld en voorspeld kan worden.
• De rol van dendritische cellen en eventuele klinische toepasbaarheid.
• Onderzoek naar de rol van CD40 en eventuele stimulatie van de hematopoiese bij MDS.
• Binnen het zorgprogramma lymfomen is een onderzoek lopende naar early respons evaluatie.
• Bij alle zorgprogramma’s binnen de hematologie richt de klinische research zich vooral op de toepasbaarheid van nieuwe moleculen die meer ‘target’ gericht zijn dan de klassieke chemotherapeutische behandeling (o.a. nieuwe tyrosine-kinase inhibitoren, proteasoominhibitie, geconjugeerde en ongeconjugeerde monoclonale antistoffen, celcyclusinhibitoren).
• Meer dan 40 actieve studieprotocols.

>>Top

Kindergeneeskunde

De verschillende onderzoeksprogramma’s van de afdeling Kinderhematologie en -oncologie omvatten zowel fundamentele, translationele als klinische aspecten,die zoveel mogelijk geïntegreerd worden.

Fundamenteel onderzoek

• Prof. dr. Chris Van Geet leidt in het Centrum voor Moleculaire en Vasculaire Biologie (CMVB) een onderzoek naar de moleculair-biologische en (patho)fysiologische karakterisatie van GTP-bindende eiwitten, naar de rol van PACAP in de bloedplaatjesfunctie, naar de RGS, Rab, secretiepathways en autisme en naar de rol van transcriptiefactoren en hun targetgenen bij het ontstaan van bloedplaatjes.
• Prof. dr. Koen Norga leidt in het Laboratorium voor Ontwikkelingsgenetica (VIB) een onderzoek naar de identificatie en karakterisering van gen-netwerken in D.melanogaster die aan de basis liggen van verschillende aandoeningen bij kinderen, met name tumoren, ontwikkelingsdefecten van het zenuwstelsel,lysosomale stapelziekten, neurodegeneratieve aandoeningen en gedragsstoornissen.
• Prof. dr. Stefaan Van Gool leidt in het Laboratorium voor experimentele immunologie een onderzoek naar de mechanismen van tolerantie inductie en de rol van verschillende populaties van regulatoire Tcellen, naar de immunogeniciteit en immuun interactie van multipotente adulte progenitor cellen en hun afgeleiden al dan niet in pro-inflammatoir milieu en naar fundamentele cellulaire processen tijdens de opbouw van een immuunrespons tegen tumoren.

Klinisch onderzoek
Er wordt deelgenomen aan de internationale therapie optimalisatie studies in de verschillende domeinen van de Kinderhematologie en -oncologie (EORTC, SIOP, GPOH, EURAMOS, …).

Door prof. dr. Stefaan Van Gool werd tumorvaccinatie op basis van met tumorproteïnen beladen autologe mature dendritische cellen of met proteïnen uit tumorcel lysaat als behandelingsmodaliteit voor patiënten met kanker geïmplementeerd. Op dit moment wordt dit platform gebruikt door de diensten Neurochirurgie, Gynaecologie, Urologie en Pediatrische oncologie.

Er wordt een Belgisch Register opgesteld voor Langerhans Cel Histiocytose.

Er is toenemende aandacht voor een lange termijn follow-up studie van onze patiënten:

• monitoring van neurotoxiciteit tijdens en na de behandeling van leukemie in samenwerking met het laboratorium van neuropsychologie,
• monitoring van neurotoxiciteit bij patiënten met hersentumoren,
• ontwikkeling van een klinisch zorgpad met betrekking tot preventie van subfertiliteit na oncologische therapie bij kinderen en adolescenten,
• monitoring van acute en chronische cardiotoxiciteit na anthracycline toediening in samenwerking met Kindercardiologie.

Neurochrirugie 

Fundamenteel onderzoek

Parallel aan de klinische DC-vaccinatiestudies, wordt een humaan in vitro- model gevalideerd ter investigatie van de specifieke immunisaties van T-cellen met tumorlysaat beladen autologe dendritische cellen. Daarnaast wordt een gehumaniseerd orthotoop SCID-beige muismodel ontwikkeld voor optimalisatie van immunotherapeutische strategieën tegen kwaadaardige hersentumoren (gliomen, medulloblastomen) en onderzoek verricht naar de immunofenotypering van Glioma Stamcellen in korte termijn culturen.

Klinisch onderzoek

Vaccinatie tegen maligne hersentumoren met behulp van dendritische cellen. Bij maligne gliomen is de prognose zeer slecht, ook na maximale resectie, radiotherapie en chemotherapie. Op basis van het bekomen tumorweefsel kan men ex-vivo autologe dendritische cellen opladen, die een immuunreactie tegen de resterende tumorcellen in gang kunnen zetten. Hierover is sinds 2001 een fase 1 en 2-studie (cohortstudie) lopende bij recidieven na de klassieke behandeling. In de herfst van 2006 wordt ook een fase 1 en 2-studie

opgestart bij patiënten met primair behandeld glioblastoma, concomittant met de klassieke therapie.

>>Top

Neus-Keel-Oorziekten

Fundamenteel onderzoek

• LAG1 in pleomorf adenoma
• Experimentele laryngotracheale reconstructie

Klinisch onderzoek

• Larynxreconstructie voor uitgebreide gelateralizeerde glottistumoren.
• Clinical trial fotodynamische therapie voor palliatieve therapie recidief hoofd-hals spinocellulaire epitheliomen.
• Prognostische factoren onderzoek speekselkliertumoren.Internationale validatie (Sydney – Köln –Brussels – Leuven).
  Evaluatie TNM-classificatie.

>>Top

Nucleaire geneeskunde

Fundamenteel onderzoek

• Evaluatie van tracerkinitiek onder invloed van chemotherapie in een lymfoom diermodel.
• Evaluatie van tracerkinitiek onder invloed van thyrosine kinase inhibitoren in GIST-cellijnen en GIST-diermodel.
• Evaluatie van hypoxie imaging in verschillende diermodellen.
• Stamcelonderzoek/gene expression.

Klinisch onderzoek

• Slokdarmtumoren
  • Evaluatie van FDG-PET voor respons evaluatie van neo-adjuvante chemoradiotherapie bij lokaal geavanceerd slokdarmcarcinoom.
  • Validatie van FMISO en FLT voor in-vivo beeldvorming van resp. hypoxie en proliferatie.
• Lymfomen
  • Vroegtijdige respons evaluatie met FDG-PET.
  • Evaluatie van alternatieve tracers (FLT) voor staging en respons evaluatie.
  • Validatie van geïntegreerde PET-CT respons criteria.
• Gebruik van metabole beeldvorming bij radiotherapieplanning.
  • Bij hoofd-halstumoren
  • Bij rectumtumoren
• Neuro-endocriene tumoren: validatie van een nieuwe PET-tracer Ga-68 DOTATOC.
• Prostaatcarcinomen: evaluatie van PET-CT met C11 choline voor opsporen van tumorrecidief bij geïsoleerde PSA stijging.
• Meerdere drug-georienteerde trials in samenwerking met de dienst Oncologie waar PET gebruikt wordt als alternatieve marker voor respons evaluatie (Novartis, Pfizer, Pharmacia, Merck).

>>Top

Oogziekten

Strontiumbrachytherapie

Prognostische waarde van chromosomale veranderingen in oogmelanomacellen

>>Top

Pathologische ontleedkunde

Fundamenteel onderzoek

• Borstpathologie Prof. dr. Marie Drijkoningen, Prof. dr. Christiane Peeters
• Botpathologie Prof. dr. Raf Sciot
• Gastrointestinale pathologie Prof. dr. Karel Geboes, Prof. dr. Nadine Ectors
• Hemato Prof. dr. Christiane Peeters
• Huidpathologie Prof. dr. Joost van den Oord
• Leverpathologie Prof. dr. Tania Roskams
• Longpathologie Prof. dr. Eric Verbeken
• Neuropathologie Prof. dr. Raf Sciot
• Pathologie van de weke delen Prof. dr. Raf Sciot
• Pancreaspathologie Prof. dr. Nadine Ectors

Meer informatie

Klinisch onderzoek

De dienst Pathologie ondersteunt talrijke klinische studies met het leveren van coupes van diagnostische biopsies, leveren van weefsel voor moleculair onderzoek, centrale beoordeling (scoring) van biopsies.

Pneumologie/ Respiratoire oncologie (REO)

De Clinical Trial Unit is geïntegreerd in de sturing van de Leuven Lung Cancer Group (LLCG). De Clinical Trial Unit, met voltijdse adviesfunctie door studieverpleegkundigen, richt zich op klinisch-wetenschappelijk onderzoek van screening, stadiëring, nieuwe chemotherapie en moleculair-biologische therapie, supportieve behandeling, en dit in geregeld contact met andere Europese en Noord-Amerikaanse centra. Alle types van klinisch onderzoek voor patiënten met respiratoire tumoren (long, longvlies) gebeuren binnen REO en de LLCG. Er zijn continu ongeveer 15 protocollen lopend. Jaarlijks worden er ongeveer 150 nieuwe protocolpatiënten gezien (zie ‘Research LLCG’ op http://www.llcg.be/). De huidige leden van de Clinical Trial unit zijn: prof. dr. Johan Vansteenkiste, prof. dr. Kris Nackaerts, en dr. Christophe Dooms (stafleden), dr. Isabelle Wauters en dr. Liesbet Schrevens, (consulenten), de onderzoeksgeneesheer (actueel dr. J. Wynants), Bea Anrys, Christel Oyen, Lies Peeters (datamanagers). Er gebeurt fase 1-, fase 2- en fase 3-onderzoek in eerste, tweede of verdere lijnsbehandeling van niet-kleincellig en kleincellig longcarcinoom en mesothelioom.

Voornaamste onderzoek:

• Rookstop (farmacologisch, counseling)
• Screening (NELSON: NEderlands Leuven Screening ONderzoek)
• Stadiëring (PET-scan, echo-endoscopie enzovoort)
• Gecombineerde behandeling in vroege stadia van niet-kleincellig ongcarcinoom
• Gecombineerde behandeling (chemotherapie en heelkunde) bij lokaal gevorderd niet-kleincellig longcarcinoom
• Gecombineerde behandeling (chemotherapie en radiotherapie) bij lokaal gevorderd niet-kleincellig longcarcinoom
• Gecombineerde behandeling bij mesothelioom
• Nieuwe medicaties (chemotherapie/moleculair biologische therapie) voor de behandeling van gevorderd niet-kleincellig longcarcinoom
• Nieuwe medicaties voor de behandeling van kleincellig longcarcinoom
• Nieuwe medicaties voor de behandeling van mesothelioom
• Nieuwe medicaties in de supportieve behandeling

>>Top

Radiologie

• Integrated PET-CT in thoracale beeldvorming
• Screening van dikkedarmkanker door virtuele coloscopie: een haalbare kaart?
• Verbeterde definitie van het anatomische en biologische doelvolume bij radiotherapie door magnetische resonantie beeldvorming in plaveiselcelcarcinoom van het hoofd-halsgebied.
• Magnetische resonantie (MR)-dynamische contrastonderzoeken van de prostaat voor de detectie (en karakterisatie) van prostaatcarcinoom
• Retrospectieve analyse van MR-spectroscopie van de prostaat gecorreleerd met radicale prostatectomie, en van MR-spectroscopie en dynamische contrastonderzoeken gecorreleerd met radicale spectroscopie
• Digitale beeldvorming in de mammografie
• Nederlands-Leuvens Longkanker Screenings Onderzoek. Een studie naar de vroege opsporing van longkanker bij personen met een verhoogd risico.

Meer informatie

>>Top

Radiotherapie

Fundamenteel onderzoek

Er is een nauwe interactie tussen het ziekenhuis en het experimenteel laboratorium waarbij het translationele onderzoek op de voorgrond staat. Hierbij worden ontdekkingen vanuit het fundamentele moleculaire onderzoek vertaald naar klinische toepassingen. Daartoe beschikt ons laboratorium over verscheidene cellijnen en proefdiermodellen. Een onderzoekslijn richt zich op het belang van microsatelliet DNA-wijzigingen en promoten hypermethylatie in hoofd- en halstumoren als prognostische en predictieve merker. Een andere onderzoekslijn concentreert zich op het belang van de MAPK en de COX-2 pathway bij colorectale tumoren waarbij deze pathway selectief geïnhibeerd wordt door COX-2 en EGFr inhibitoren. Een derde onderzoekslijn evalueert de vetzuursynthese bij prostaattumoren als mogelijke target voor radiosensitisatie. Verder gebeuren ook verschillende fase 1 en 2-studies op patiënten die indien positief verder gezet worden in multicentrische fase 3-studies in samenwerking met de EORTC. Bij deze patiënten worden, na goedkeuring door de medisch ethische commissie en na schriftelijke toestemming door de patiënt, weefsel- en bloedstalen genomen om de individuele tumoren en hun antwoord op de bestraling al dan niet in combinatie met cytostatica en/of een moleculair biologisch gericht geneesmiddel (zie boven) te karakteriseren. Om het antwoord van de individuele tumor op de bestraling op een niet-invasieve manier te kunnen voorspellen, gebeurt functionele beeldvorming met behulp van PET met verschillende tracers en MRI en dit zowel op proefdiermodellen als bij de patiënt. Het laboratorium experimentele radiotherapie neemt eveneens deel aan grote Europese projecten op vlak van beeldvorming (Biocare) en predictie van radiogevoeligheid van de individuele patiënt (GENEPI).

Klinisch onderzoek

• Algemene participatie van de afdeling in een zeer groot aantal EORTC en andere klinische studies/trials.
• Investigatie van nieuwe bestralingstechnieken bij hoofd-halstumoren, met klinische studies (in internationaal verband) naar combinaties met chemotherapie en radiosensitisers.
• Ontwikkeling 3D-beeld geleide brachytherapie van gynaecologische tumoren in samenwerking met verschillende Europese en Amerikaanse Centra binnen de GYNE-GEC-ESTRO werkgroep.
• Onderzoeksproject: ‘How to improve local control in breast cancer patients with new radiotherapy techniques.’
• Verdere evaluatie van combinatieschema’s van radiotherapie en chemotherapie in longkanker.
• Actieve evaluatie en opvolging van mesothelioma patiënten, behandeld met een tri-modaliteitsbehandeling van inductie chemotherapie (Cisplatinum-Alimta, ExtraPleurale Pneumonectomie en hemithoracale radiotherapie) (fase 2- studie Leuven).
• Fase 2-studies over combinaties van radiotherapie en diverse geneesmiddelen bij maag-, pancreas- en rectumcarcinoma.
• Fractioneringsstudie bij prostaatcarcinoma.

>>Top

Thoraxheelkunde

Bronchuscarcinoom

• Ontwikkeling en implementatie van nieuwe technieken:
  • videomediastinoscopie
  • thoracoscopische lobectomie voor perifeer gelegen bronchuscarcinoom
  • sleeve resecties (bronchus-arterie) om pneumonectomie te vermijden
• Onderzoek van accuraatheid van invasieve stadiëringstechnieken versus niet-invasieve technieken (PET/CT), dit baseline en bij restadiëring na inductietherapie.
• Evaluatie van inductie-chemotherapie voor N2 en chemoradiotherapie voor pancoast tumoren en centrale tumoren. Evaluatie van tumorrespons,overleving.
• Uitbouw van gedetailleerde database.

Tumoren van slokdarm en gastro-esophageale junctie

• Onderzoek naar de waarde van nieuwe niet-invasieve diagnostische technieken zoals PET/CT met betrekking tot accuraatheid van stadiëring en herstadiëring na inductietherapie.
• Implementatie en uitbouw van nieuwe technieken onder andere drie-velds klierevidement, thoracoscopische en laparoscopische esophagectomie en reconstructie en onderzoek naar weerslag ervan op de outcome.
• Onderzoek naar de waarde van multimodale therapieën versus primair of exclusief heelkundige therapie met betrekking tot postoperatieve morbiditeit en mortaliteit, respons en overleving.
• Uitbouw van een gedetailleerde database en internationaal samenwerkingsverband.
• Ontwikkeling van protocol rond de behandeling van vroegtijdig carcinoom (meer bepaald vroegtijdig Barrett carcinoma) met name thoracoscopische laparoscopische oesophagectomie met klierevidement, en endoluminale mucosale resecties by T1a (intraepitheliale carcinomen) letsels in samenwerking met dienst Endoscopie (dr. Raf Bisschops). Kwaliteitsmonitoring en ondervangen leercurve gebonden problemen vormen hierbij een belangrijke focus.
• Initiatie meer basisgericht onderzoek met betrekking tot de rol van circulerende tumorcellen bij tumoren van de slokdarm en gastro-esophageale junctie. Dit onderzoek wordt mede gefinancierd vanuit de Huub en Imelda Spierings Leerstoel in de thoracale en slokdarmpathologie (prof. dr. Toni Lerut) en het Fonds Alice Bosmans voor slokdarmkanker.

Tumoren van het mediastinum en thoraxwand en longmetastasen

• Mediastinale tumoren zijn weliswaar minder frequent maar blijven een doos van Pandora bij uitstek vormen. Het gaat hier merendeels om tumoren van uiteenlopende origine, hetgeen een zeer goed inzicht in de basispathologie ervan vereist en een doorgedreven multidisciplinariteit waaraan deelname van quasi alle disciplines betrokken met
  oncologie.
• UZ Leuven speelt een leidende rol in de coördinatie van een Europees project met betrekking tot diagnostiek en heelkundige behandeling van longmetastasen.

Mesothelioom

Door de impact van asbest in de maatschappij is in dekomende tien jaar een dramatische toename te verwachten van de incidentie van mesothelioma. Deze tumoren hebben momenteel een sombere prognose wat niet wegneemt dat recent toch, dankzij multidisciplinaire aanpak maar niet in het minst dankzij agressieve chirurgische technieken, nieuwe perspectieven worden geopend. De complexiteit van de chirurgische behandeling vergt een specifieke expertise die zeker thuishoort in een tertiair centrum. Diagnostiek en behandeling vormen het voorwerp van een gedetailleerde prospectieve studie en database.

>>Top

Urologie

Fundamenteel onderzoek

• Dendritische celvaccinatie voor renaal celcarcinoma (in samenwerking met prof. dr. Stefaan Van Gool)
• Microarray analysis (translational research EORTC)
• Fotodynamische therapie en fotodynamische diagnose (in samenwerking met prof. dr. Peter de Witte, Farmacologie)
• Prostaatkanker, invloed van chemopreventieve agentia of het vetzuursynthase in prostaatkankercellen (in samenwerking met prof. dr. Johan Swinnen en prof. dr. Guido Verhoeven, Legendo)

Klinisch onderzoek

• EORTC-protocols: partiële nefrectomie, adjuvante immunotherapie na radicale nefrectomie, adjuvante chemotherapie na cystectomie, taxotere en genasense voor hormoonrefractair prostaatcarcinoom, radiotherapie, +/- hormonotherapie na radicale prostatectomie.
• Renaal celcarcinoma: belang van vasculaire invasie (in samenwerking met University of Wales).
• Hemostatische argentia na partiële nefrectomie (Europese multicenter studie).
• P53 mutaties en postoperatieve chemotherapie (in samenwerking met university of South California).
• Fosfodiesteraseremmers voor impotentie na radicale prostatectomie (multicenter Europese studie).
• Chemopreventie bij prostaatkanker: Lycomat: monocenter study bij hooggradig PIN.
• PCA3: een nieuwe tumormarker voor prostaatcarcinoom (wereld multicenter studie)
• Gebruik van endotheline-A receptorblokkers bij gevorderd prostaatcarcinoom

>>Top

Omkaderende expertise

Anesthesiologie

Fundamenteel onderzoek

Influence of fatty acids on pain modulation.

Klinisch onderzoek

Nutritional interventions in pain treatment: therapeutic strategies beyond feeding. Pharmacological treatment of neuropathic pain: opioids and cannabinoids Peripheral opioid antagonists in the treatment of opioid induced bowel dysfunction. Contact heat evoked potentials in the diagnosis of pain syndromes. Outcome analysis of multidisciplinary pain management.

>>Top

Apotheek

Klinisch onderzoek

Afdeling ‘klinische studies’ in de Apotheek. Verantwoordelijke is apotheker Kim De Gieter. De afdeling houdt zich bezig met het geven van informatie, het opstellen van bereidingsprotocols, het opvolgen van afleveringen enzovoort in verband met alle klinische studies. Op vlak van oncologie gaat het voornamelijk over nieuwe cytostatica, nieuwe protocols met reeds bestaande geneesmiddelen, monoclorale antilichamen enzovoort.Dit gebeurt allemaal in samenwerking met zowel de betrokken artsen als farmaceutische firma’s.

>>Top

Laboratoriumgeneeskunde

Onderzoek naar minimale residuele restziekte (‘minimal residual disease’, MRD) bij patiënten met een acute myeloïde leukemie (AML) en een chronische myeloïde leukemie (CML) met behulp van kwantitatieve technieken zoals er zijn flowcytometrische immunofenotypering en moleculaire diagnostiek (real-time PCR).

>>Top

Palliatieve zorg

De wetenschappelijke opdracht om meer evidence-based data te ontwikkelen dient om  palliatieve zorg nog meer wetenschappelijk onderbouwd te maken. Dit wetenschappelijk onderzoek gaat niet alleen over fysieke symptomen, maar richt zich evenzeer op de psychosociale en spirituele problematiek. Deze kennis moet samen met de geschetste zorgstrategie en specifieke attitude verspreid worden bij hulpverleners en publiek via opleiding en publicaties.

>>Top

Plastische, Reconstructieve en Esthetische heelkunde

In de context van de ideale reconstructieve strategie voor een driedimensioneel complex defect na oncologische resectie, is een zorgvuldig uitselecteren van donorweefsel voor weefseltransplantatie elementair. Een optimale donorweefselselectie leidt tot optimale reconstructie met minimaal donorsite morbiditeit.

>>Top

Psychiatrie - psychologie

• Leven met een stoma, de emotionele en seksuele gevolgen van de chirurgische behandeling van colorectale kanker. Project: dienst Abdominale heelkunde & liaisonpsychiatrie. Projectverantwoordelijke:prof. dr. Paul Enzlin Medewerker: Els Pazmany
  Project gerealiseerd met de steun van Kom op tegen Kanker, de campagne van de Vlaamse Liga tegen Kanker.
• Psychologische impact van genetische tests in families met erfelijke borst- en/of eierstokkanker (HBOC), in families met erfelijke niet-polyposis dikdarmkanker (HNPCC) en in families met andere meer zeldzame erfelijke kankers.
  Project: Centrum voor menselijke erfelijkheid UZ Leuven/K.U.Leuven
  Projectverantwoordelijke: prof. Gerry Evers-Kiebooms Medewerkers: Marleen Decruyenaere en Lieve Denayer verpleegkundigen: Andrea Boogaerts en Kristien Philippe
• Psychologische impact van predictieve genetische tests bij minderjarigen uit families met Familiale adenomateuse polyposis (FAP) en uit families met de ziekte van von Hippel Lindau. Projectverantwoordelijke: prof. Gerry Evers-Kiebooms Medewerkers: Lieve Denayer en Marleen Decruyenaere Verpleegkundigen: Andrea Boogaerts en Kristien Philippe
• Ontwikkeling en evaluatie van beslissingshulp bij de behandelingskeuze voor patiënten met gelokaliseerde prostaatkanker.  Projectverantwoordelijken: prof. dr. Chantal Van Audenhove,
  LUCAS, prof. dr. Karin Haustermans, Radiotherapie, prof. dr. Hendrik Van Poppel, Urologie
  Medewerkers: dr. Sara Junius, dr. Steven Joniau en Sofie Isebaert
• Onderzoek naar de neuropsychologische gevolgen op lange termijn bij overlevers van acute lymfoblastenleukemie.
  Project: Pediatrische hemato-oncologie en beenmergtransplantatie, in samenwerking met het labo neuropsychologie van de K.U.Leuven. Verantwoordelijke psycholoog kinderoncologie:
  Trui Vercruysse Verantwoordelijke psycholoog neuropsychologie: dr. Peter Stiers
• Integratie van de brussen in het zorgtraject voor kinderen met kanker. Verantwoordelijke psycholoog: Astrid Indekeu
• Evaluatie van de langetermijngevolgen op het cognitieve functioneren van kinderen met acute lymfoblastenleukemie. ISPACc project: International Study Group on Psychosocial aspects of childhood cancer. Lid van deze studiegroep: Trui Vercruysse Onderzoek naar de kwaliteit van leven tijdens en na de behandeling voor osteosarcoom. Onderdeel van de internationale Euramosstudie. Verantwoordelijke psychologen: Astrid Indekeu en Trui Vercruysse
• Begeleiding adolescenten met levensbedreigende hematologische kankers. Verantwoordelijke: Sara Goossens
  Project onder de auspiciën van de Koning Boudewijn Stichting - Fonds Michaël Van Waeyenberge

>>Top

• Print
• Stuur door