UZ Leuven

Oud soldaten uit het leger van Napoleon hebben in het Belgisch leger een vreselijke oogziekte, 'Ophtalmie Militaire' ingevoerd. 12.000 gekwetsen van de napoleontische veldslagen werden verzorgd in Leuven. Dit heeft een belangrijke invloed gehad op de stichting en de ontplooiing van de Leuvense dienst voor oogheelkunde. Samen met em. prof. dr. Luc Missotten volg je deze evolutie stap voor stap.
Prof. Missotten geeft mee welke laatste sporen van de napoleontische invloed hij als jonge assistent in opleiding nog meemaakte.

Vóór en na de lezing kunt u het museum bezoeken. Na de lezing kan er worden nagepraat bij een drankje. 

Inschrijven

Gelieve in te schrijven voor 10 november via communicatie@uzleuven.be of telefonisch op 016 344936.

Meer over de lezing

Waarom waren tot niet zo lang geleden alle proffen oogheelkunde in Leuven militairen? En wat heeft Napoleon te maken met de oprichting van de Leuvense afdeling oogheelkunde? Em. prof. dr. Luc Misotten, specialist oogheelkunde met emeritaat, licht een tipje van de sluier op van dit boeiende verhaal.

Eerste professor oogheelkunde voor Leuvense universiteit

Professor Missotten: “Napoleon heeft het zelf nooit geweten, maar hij heeft zijn stempel gedrukt op de oprichting van de afdeling oogziekten in Leuven. Begin negentiende eeuw waren er maar drie takken in de geneeskunde: heelkunde, inwendige geneeskunde en verloskunde. Specialiteiten bestonden er nog niet. Maar al in 1818 kreeg de Leuvense universiteit een professor oogheelkunde: hij was de op een na eerste professor oftalmologie ter wereld. Bovendien was die eerste professor een militaire arts en ook zijn opvolgers zouden bijna honderd jaar lang militairen blijven.”

Geheimzinnige oogziekte

Het verhaal over de link tussen het leger en oogheelkunde begint in Egypte. Professor Missotten: “Dit verhaal begint in 1798, toen Napoleon met een leger van 30.000 soldaten Egypte binnenviel. Na een tijdje brak er in zijn leger een geheimzinige epidemie uit die ‘ophtalmie egyptienne’ genoemd werd: het was een ongeneeslijke oogontsteking. Bijna alle soldaten werden aangetast en honderden keerden blind terug naar Frankrijk. Daar sluimerde de geheimzinnige ziekte verder in het leger. Na de slag bij Waterloo in 1815 keerden heel wat Belgen en Nederlanders die in Napoleons leger hadden gevochten terug naar huis."

"Hier werden ze opgenomen in het leger van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, dat een groot leger op de been moest brengen om nieuwe initiatieven van Frankrijk te voorkomen. Op dat moment brak de oogziekte door op grote schaal. Eerst in het leger, daarna bij heel de bevolking. De epidemie maakte duizenden slachtoffers. In 1848 stelde men in Brussel vast dat 55 procent van de onderzochte arbeiders was aangetast door de ziekte.”

Twee kampen

Professor Missotten: “Door het grote belang van deze ziekte voor het leger benoemde koning Willem I in 1818 Van Onsenoort tot hoofd va het Leuvense militaire hospitaal en tot professor in de oogheelkunde aan de universiteit. De komende honderd jaar zouden de proffen oogheelkunde militairen blijven. Mijn voorganger, professor Appelmans, was de eerste professor oogheelkunde die géén militair was. De belangstelling van de afdeling oogheelkunde voor het militaire kun je bijvoorbeeld nog zien in een aantal oude apparaten, die ik zal meebrengen tijdens de lezing op 16 november.”

Hoe kon men die epidemie uiteindelijk een halt toeroepen? “Zoals het altijd gaat in de geneeskunde: zodra men de oorzaak vond, verdween de ziekte. Maar het duurde meer dan vijftig jaar eer de oorzaak duidelijk werd. Er brak begin negentiende eeuw een grote strijd uit tussen twee groepen die de ziekte op een andere manier verklaarden: de contagionisten en de compressionisten. De professoren van Leuven zaten in het kamp van de contagionisten. Mijn lezing op 16 november zal grotendeels gaan over de zoektocht naar de oorzaak van de geheimzinnige ziekte en de rol die de Leuvense professoren oogheelkunde daarin gespeeld hebben.

Op dit moment bestaat de ziekte niet meer in België. Maar in 1955, toen ik assistent in opleiding was, waren er nog de laatste oudere patiënten die zich lieten verzorgen voor de ‘ophtalmie militaire’. Tegenwoordig bestaat de ziekte nog altijd in Egypte, maar met een eenvoudige pil ben je er vanaf. Dat maakt het des te pijnlijker te beseffen dat er in het verleden duizenden mensen blind zijn geworden door de aandoening.”
 

Bekijk volledig overzicht

• Print
• Stuur door