De opleiding

Een anesthesist is een arts die de fysiologie en pathologie (kennis van de werking van het gezonde en het zieke lichaam), de anatomie (kennis van de opbouw van het lichaam) en de farmacologie (kennis van hoe een medicament in het lichaam werkt en eruit verdwijnt) dagelijks toepast in situaties die snelheid (seconden) en flexibiliteit in aanpak vereisen. Anesthesie is de enige tak in de geneeskunde waar zo snel rechtsreeks en diepgaand op het lichaam wordt ingegrepen.

Na een 7-jarige opleiding in de genees-, heel- en verloskunde moet de geneesheer-specialist-in-opleiding zich gedurende 5 jaar specialiseren in de anesthesie en zijn deelgebieden (b.v. urgentie en intensieve geneeskunde, behandeling van chronische pijn). Heel wat anesthesisten volgen na hun specialisatie nog een bijkomende opleiding van één jaar in de intensieve of urgentiegeneeskunde of chronische pijn.

De afgestudeerde artsen zijn wettelijk verplicht om gedurende hun hele loopbaan jaarlijks een aantal bijscholingen en congressen te volgen en dit ook te staven.

Het werkterrein

Operatiezaal

Het is duidelijk dat anesthesie een zeer belangrijke rol speelt voor het welslagen van een operatie. Anesthesisten dienen niet alleen de narcose toe, maar zij gaan ook tijdens en de eerste uren na de operatie nauwlettend de ademhaling, bloeddruk, pols en vochtverlies van de patiënt observeren en eventuele problemen behandelen.

De anesthesist moet de fasen van de chirurgische ingreep kennen om te kunnen voorzien wanneer een bepaalde meer pijnlijke of destabiliserende handeling zal uitgevoerd worden zodat preventieve maatregelen kunnen genomen worden door b.v. de narcose te verdiepen of destabilisatie van de bloedsomloop te voorkomen. Omgekeerd is het de taak van de chirurg om de anesthesist voortdurend in te lichten over de stand van zaken.

Urgentie- en intensieve geneeskunde

Gezien hun opleiding zijn anesthesisten zeer goed geplaatst om op te treden bij dringende, levensbedreigende situaties. Zij hebben de kennis om snel en adequaat op te treden in situaties waar het leven van de patiënt gevaar loopt (b.v. na een verkeersongeval, verdrinking, hartaanval, ...). Zij zorgen ervoor dat de toestand van de patiënt gestabiliseerd wordt (bloeddruk, pols, ademhaling onder controle) en bereiden hem optimaal voor op een eventuele verdere behandeling.

Dezelfde kennis en "know-how" is ook perfect toepasbaar op intensieve zorgen waar de anesthesist zorgt voor de ondersteuning van hart en ademhaling, diagnose en behandeling van de kritisch zieke patiënt.

Pijntherapie

De anesthesist is niet alleen verantwoordelijk voor de pijnbehandeling tijdens de operatie, ook na de operatie is het zijn taak om ervoor te zorgen dat de patiënt zich comfortabel voelt en de pijn onder controle blijft. Dit geldt zowel voor patiënten die na de operatie in het ziekenhuis blijven als voor de patiënten die na dagchirurgie opnieuw naar huis gaan. Aan deze patiënten worden richtlijnen meegegeven voor een goede pijnbehandeling thuis.

Vanuit hun ervaring met diverse methoden van pijnbehandeling bij de operatiepatiënt zijn anesthesisten ook uitstekend geplaatst voor een gedegen aanpak van de pijnbehandeling bij chronische pijnklachten en kankerpijn.

Bevallingen

Tijdens een bevalling zorgt de anesthesist voor het onderdrukken van de pijn tijdens de weeën en ook voor de anesthesie bij een keizersnede. Hierbij wordt meestal een spinaal-epidurale techniek toegepast zodat alleen de onderste lichaamshelft verdoofd wordt waardoor de moeder in aanwezigheid van de vader de bevalling bewust kan meemaken.

Anesthesie buiten de operatiezaal

Op de diensten radiologie, hartkatherisatie, endoscopie van maag en darmen en onderzoeken van de luchtwegen en de longen wordt ook vaak een beroep gedaan op de anesthesist. Het gaat dan over onderzoeken en/of behandelingen waarbij de patiënt langdurig moet stilliggen, die pijnlijk en onaangenaam zijn of waarbij het risico bestaat dat er zich problemen voordoen met het hart of de bloedvaten. Denken we hierbij onder meer aan het behandelen van een onregelmatige hartslag via de binnenkant van het hart, het behandelen van een misvorming van een bloedvat in de hersenen. Voor het comfort en de veiligheid van de patiënt is het dan vaak ook aangewezen dat de patiënt onder lichte narcose wordt gebracht.

Organisatie van het operatiekwartier

De anesthesist en de verpleegkundigen zijn voortdurend in het operatiekwartier aanwezig. De verschillende chirurgische disciplines (abdominale heelkunde, orthopedie, gynaecologie, ...) gebruiken de faciliteiten en de infrastructuur van een operatiekwartier ieder een bepaald aantal dagen van de week.

Het is dus logisch dat de anesthesist en de verpleegkundigen samen de hoofdverantwoordelijkheid hebben in de organisatie, zowel dagelijks als op langere termijn, van een operatiekwartier (zaalverdeling, uurschema's, inpassen van urgente of onverwachte ingrepen, ...).